โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทสามารถรักษาให้อาการหายได้ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ แม้หมอนรองกระดูกที่แตกหรือเคลื่อนออกมาอาจไม่กลับสู่สภาพเดิม แต่การรักษาสมัยใหม่ เช่น การใช้ยา กายภาพบำบัด การฉีดยาเฉพาะจุด หรือการผ่าตัดส่องกล้อง สามารถช่วยให้ผู้ป่วยหายจากอาการปวดและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ

จากข้อมูลทางการแพทย์พบว่า ผู้ป่วยกว่า 80–90% สามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หากได้รับการดูแลและวินิจฉัยอย่างเหมาะสมโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ในทางปฏิบัติผู้ป่วยจำนวนมากที่มีหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทสามารถรักษาให้อาการดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด โดยเฉพาะในกรณีที่การกดทับเส้นประสาทยังไม่รุนแรง ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งมักมีอาการดีขึ้น ภายในระยะเวลา ประมาณ 4–12 สัปดาห์ หลังได้รับการรักษาด้วยยา กายภาพบำบัด และการปรับพฤติกรรมการใช้ร่างกาย

 

โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทคืออะไร

หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท (Herniated Disc) คือภาวะที่หมอนรองกระดูกสันหลังเกิดการเสื่อม แตก หรือเคลื่อนตัวออกมา และไปกดทับเส้นประสาทที่ออกจากไขสันหลัง ทำให้เกิดอาการปวด ชา หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ปวดหลังหรือปวดคอ
• ปวดร้าวลงแขนหรือขา
• ชาหรือรู้สึกเหมือนไฟฟ้าช็อต
• กล้ามเนื้ออ่อนแรง
• เคลื่อนไหวลำบาก

อาการเหล่านี้เกิดจาก แรงกดทับเส้นประสาทที่ออกจากไขสันหลัง ซึ่งเป็นเส้นประสาทที่ควบคุมการรับความรู้สึกและการเคลื่อนไหวของร่างกาย ในผู้ป่วยจำนวนมาก อาการของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท มักเริ่มจากอาการปวดคอเรื้อรังหรือปวดหลังเรื้อรัง ก่อนที่จะมีอาการปวดร้าวลงแขนหรือร้าวลงขา
แพทย์มักพบว่าผู้ป่วยบางรายเข้าใจว่าอาการปวดหลังเป็นเพียงอาการกล้ามเนื้ออักเสบทั่วไป ทำให้ไม่ได้รับการตรวจวินิจฉัยอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทรักษาหายได้ไหม

คำตอบคือ ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถรักษาให้อาการดีขึ้นหรือหายจากอาการได้พบในระยะเริ่มต้น

อย่างไรก็ตาม การรักษาไม่ได้หมายถึงการทำให้หมอนรองกระดูกกลับไปเหมือนเดิมเสมอไป แต่เป็นการทำให้

• การกดทับเส้นประสาทลดลง
• อาการปวดหรือชาหายไป
• ผู้ป่วยสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ

ในบางกรณี ร่างกายสามารถดูดซึมหมอนรองกระดูกที่แตกออกมาได้เอง ทำให้อาการดีขึ้นโดยไม่ต้องผ่าตัด

ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถรักษาให้อาการดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด โดยเฉพาะในกรณี ที่หมอนรองกระดูก กดทับเส้นประสาทไม่รุนแรง อย่างไรก็ตาม หากผู้ป่วยมีอาการปวดรุนแรง หรือมีภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรง ร่วมด้วย แพทย์อาจพิจารณาวิธีการรักษาอื่นเพิ่มเติม เช่น การฉีดยาหรือการผ่าตัด

 

แนวทางการรักษาหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ขึ้นอยู่กับอาการและผลการทำเอกซ์เรย์และการทำ MRI

แพทย์จะพิจารณาแนวทางการรักษาจาก 2 ปัจจัยสำคัญ 

1. ความรุนแรงของอาการปวด หรือระยะเวลาที่มีอาการปวด
2. ระดับการกดทับเส้นประสาทจากผลการตรวจ MRI

หรืออาจจะพิจารณาแนวทางการรักษาจากอีกหลายปัจจัย เช่น ภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรง เป็นต้น ในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการไม่รุนแรง แพทย์มักเริ่มการรักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัดก่อน

 

ตารางสรุปแนวทางการรักษา

ตารางแนวทางการรักษาโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทตามระดับความรุนแรงของอาการ

 

อาการ	ผล MRI	แนวทางการรักษา
อาการไม่มาก	การกดทับเล็กน้อย	ยา + กายภาพบำบัด
อาการไม่มาก	การกดทับมาก	ยา + กายภาพบำบัด
อาการมาก	การกดทับเล็กน้อย	ยา + กายภาพ + ฉีดยา
อาการมาก	การกดทับมาก	ผ่าตัดส่องกล้อง

 

ทางเลือกในการรักษาหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

การรักษาโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทมีหลายวิธีขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ และผลการตรวจวินิจฉัย โดยแพทย์จะพิจารณาแนวทางการรักษาที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถรักษาได้โดยวิธีนี้ เช่น

• การใช้ยาแก้อักเสบ
• การทำกายภาพบำบัด
• การเสริมสร้างกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว (Core muscles)  เพื่อช่วยพยุงกระดูกสันหลัง และลดแรงกดต่อหมอนรองกระดูก
• การปรับพฤติกรรมการใช้ร่างกาย เช่น หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เพิ่มแรงกดต่อกระดูกสันหลัง เช่น การยกของหนักในท่าที่ไม่ถูกต้อง หรือการนั่งทำงานเป็นเวลานานโดยไม่เปลี่ยนอิริยาบถ

วิธีเหล่านี้ช่วยลดแรงกดทับและลดการอักเสบของเส้นประสาท

การฉีดยาเฉพาะจุด

ในกรณีที่อาการปวดมาก แพทย์อาจใช้การ ฉีดยาเข้าโพรงประสาทไขสันหลัง (Epidural Injection) เพื่อช่วยลดการอักเสบและบรรเทาอาการปวดได้อย่างรวดเร็วการฉีดยาเข้าโพรงประสาทไขสันหลัง มักใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการปวดมาก หรือผู้ป่วยที่อาการไม่ดีขึ้นจากการรักษาโดยใช้ยา หรือทำกายกาพบำบัด  การรักษาวิธีนี้สามารถช่วยลดการอักเสบของเส้นประสาท และช่วยบรรเทาอาการปวด เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกลับมาทำกายภาพบำบัดได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
 

การผ่าตัดส่องกล้องกระดูกสันหลัง

หากอาการรุนแรงและผล MRI พบการกดทับเส้นประสาทอย่างชัดเจน แพทย์อาจแนะนำการผ่าตัดส่องกล้องกระดูกสันหลัง (Endoscopic Spine Surgery)
ข้อดีของเทคนิคนี้ ได้แก่

• แผลผ่าตัดขนาดเล็ก ไม่เกิน 8 มิลลิเมตร
• เสียเลือดน้อย
• ฟื้นตัวเร็ว
• กลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้เร็ว

เทคโนโลยีการผ่าตัดสมัยใหม่ทำให้การผ่าตัดมี ความปลอดภัยสูงและอัตราความสำเร็จดีมาก โดยทั่วไปการผ่าตัดส่องกล้องกระดูกสันหลังมักพิจารณาในผู้ป่วยที่มี

• อาการปวดรุนแรง
• การรักษาแบบไม่ผ่าตัดไม่ได้ผล
• มีการกดทับเส้นประสาทจากผล MRI อย่างชัดเจน

 

อาการแบบไหนควรพบแพทย์ทันที

ควรรีบพบแพทย์หากมีอาการต่อไปนี้

• ปวดร้าวลงขาอย่างรุนแรง
• กล้ามเนื้ออ่อนแรง
• เดินลำบาก
• ชาหรือสูญเสียการควบคุมการขับถ่าย

อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของ การกดทับเส้นประสาทอย่างรุนแรง ซึ่งควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ โดยเร็ว เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น
ในบางกรณี การกดทับเส้นประสาทอย่างรุนแรงอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น กล้ามเนื้ออ่อนแรงถาวร หรือปัญหาการควบคุมการขับถ่าย หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม

 

การวินิจฉัยโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทด้วย การทำเอกซ์เรย์ และการทำ MRI

การทำเอกซ์เรย์ และการทำ MRI กระดูกสันหลังเป็นเครื่องมือสำคัญในการวินิจฉัยโรคหมอนรองกระดูก ทับเส้นประสาท โดยสามารถช่วย

• ยืนยันตำแหน่งของหมอนรองกระดูกที่กดทับ
• ประเมินความรุนแรงของโรค
• วางแผนการรักษาที่เหมาะสม

อย่างไรก็ตาม ผลการทำเอกซ์เรย์ และการทำ MRI ต้อง พิจารณาร่วมกับการประเมินอาการของผู้ป่วย โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อพิจารณาแนวทางการรักษาที่เหมาะสม เช่น การรักษาแบบไม่ผ่าตัด การฉีดยา หรือการผ่าตัดในกรณีที่มีการกดทับเส้นประสาทอย่างชัดเจน

 

การดูแลตัวเองเพื่อลดความเสี่ยง

เพื่อป้องกันการเกิดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท แพทย์มักแนะนำให้ผู้ที่มีอาการปวดหลัง ควร

• ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว
• หลีกเลี่ยงการยกของหนักผิดท่า
• รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
• นั่งทำงานด้วยท่าทางที่ถูกต้อง
• หลีกเลี่ยงการนั่งนานเกินไป และควรลุกขึ้นเปลี่ยนอิริยาบถหรือยืดกล้ามเนื้อเป็นระยะ

 

การดูแลรักษาโดยผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกสันหลัง

การประเมินโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกสันหลังมีความสำคัญ เนื่องจากสามารถช่วยวินิจฉัย สาเหตุของอาการได้อย่างถูกต้อง และเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

ที่สถาบันกระดูกสันหลัง (Spine Institute) โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ มีทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกสันหลังที่มีประสบการณ์ ในการวินิจฉัยและรักษาโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท โดยใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์ ที่ทันสมัย และแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย
ในบางกรณี แม้อาการจะดูรุนแรง แต่ผู้ป่วยก็อาจสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หากได้รับการดูแล และวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม การวางแผนการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นสามารถช่วยให้ผู้ป่วย

• ฟื้นตัวเร็ว
• ลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน
• กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ

 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

Q: หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทรักษาหายได้ไหม
A: ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถรักษาให้หายจากอาการได้ โดยใช้ยา กายภาพบำบัด หรือการฉีดยาเฉพาะจุด และประมาณ 80–90% ของผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องผ่าตัด

Q: หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทหายเองได้ไหม
A: ในบางกรณีร่างกายสามารถลดการอักเสบและดูดซึมหมอนรองกระดูกที่เคลื่อนออกมา ทำให้อาการดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

Q: อาการของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทมีอะไรบ้าง
A: อาการที่พบบ่อย ได้แก่ ปวดหลัง ปวดร้าวลงขา ชาหรือเสียวเหมือนไฟฟ้าช็อต และกล้ามเนื้ออ่อนแรง

Q: หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทต้องผ่าตัดทุกคนไหม
A: ไม่จำเป็น ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หากอาการไม่รุนแรง

Q: เมื่อไรควรพบแพทย์
A: ควรพบแพทย์เมื่อมีอาการปวดรุนแรง ปวดร้าวลงขา กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือมีปัญหาการควบคุมการขับถ่าย
 
โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทสามารถรักษาให้อาการดีขึ้นหรือหายจากอาการได้ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ ผู้ป่วยจำนวนมาก ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด และสามารถรักษาได้ด้วยยา กายภาพบำบัด หรือการฉีดยา
แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับอาการของผู้ป่วยและผลการตรวจเอกซ์เรย์และการทำ MRI  
การวินิจฉัยและการดูแลโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่เหมาะสมและมีโอกาสฟื้นตัวได้ดี

 

เกี่ยวกับผู้เขียน

นพ. ปวินท์ เกษมพิพัฒน์ชัย
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกสันหลัง
สถาบันกระดูกสันหลัง (Spine Institute) โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์