ฝีหนองรอบทวารหนัก คือ การติดเชื้อและมีหนองสะสมบริเวณเนื้อเยื่อรอบรูทวารหนัก มักเกิดจากต่อมผลิตเมือกรอบทวารหนักมีการอุดตัน หากปล่อยไว้อาจลุกลามกลายเป็นฝีคัณฑสูตรได้

หากต้องการอ่านข้อมูลเกี่ยวกับฝีคัณฑสูตร สามารถอ่านต่อได้ในหน้า “ฝีคัณฑสูตรคืออะไร”
 

หัวข้อ	ฝีหนองรอบทวารหนัก	ฝีคัณฑสูตร
สาเหตุ	เกิดจากการอุดตันและติดเชื้อของต่อมบริเวณทวารหนัก	พัฒนามาจากฝีหนองรอบทวารหนัก
อาการ	มีหนองสะสม มีอาการปวดรุนแรง บวม แดงและอาจมีไข้	มีหนองไหลซึมเป็นๆหายๆ รู้สึกระคายเคือง
ความเรื้อรัง	ภาวะระยะสั้น เป็นการติดเชื้อเฉียบพลัน	ภาวะเรื้อรังที่พัฒนาขึ้นหลังจากฝีหนองรอบทวารหนัก
การรักษา	การระบายหนองออก	การผ่าตัด

การระบายฝีหนองรอบทวารหนักนั้นแนะนำให้ทำในผู้ป่วยทุกรายที่มีอาการดังต่อไปนี้

• มีอาการปวดที่ทวารหนัก มักร่วมกับอาการบวม และปวดมากขึ้นในขณะขับถ่าย
• พบก้อนหรือตุ่มเนื้อที่มีลักษณะแดง บวม และเจ็บ บริเวณขอบรูทวารหนัก
• มีไข้และหนาวสั่น ซึ่งเป็นสัญญาณบ่งบอกถึงการติดเชื้อ
• มีเลือดออกทางทวารหนัก หรือมีอาการทางระบบทางเดินปัสสาวะ เช่น ปัสสาวะลำบาก

• แพทย์จะทำการฉีดยาชาเฉพาะที่หรือให้ยาระงับความรู้สึก ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งความลึกของฝีหนอง
• แพทย์จะกรีดเปิดผิวหนังบริเวณที่เป็นฝีเพื่อระบายหนองที่คั่งค้างออก พร้อมทั้งทำความสะอาดบาดแผลและส่งหนองไปเพาะเชื้อตรวจวิเคราะห์
• แผลผ่าตัดจะถูกเปิดทิ้งไว้โดยไม่มีการเย็บปิด เพื่อให้หนองที่อาจจะเกิดขึ้นใหม่สามารถระบายออกมาได้ง่าย
• หากฝีหนองอยู่ลึก แพทย์จะใส่ผ้าก๊อซอุดไว้ภายในโพรงแผลหรือใส่ท่อระบาย เพื่อเปิดผิวหนังด้านบนไว้และให้ระบายของหนองที่เกิดขึ้นใหม่ออกได้ดี

แพทย์จะใช้ยาชาหรือยาระงับความรู้สึกระหว่างทำหัตถการ จึงไม่รู้สึกเจ็บปวด หลังทำอาจมีอาการปวดหรือรู้สึกไม่สบายตัว โดยอาการปวดจะค่อย ๆ บรรเทาลงเมื่อหนองถูกระบายออกและแผลเริ่มสมานตัว สิ่งสำคัญคือต้องปฏิบัติตามคำแนะนำในการดูแลตัวเองหลังการผ่าตัดเพื่อจัดการกับความเจ็บปวดและช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น
 

ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถกลับไปทำกิจกรรมเบา ๆ ได้ภายใน 1 ถึง 2 วันหลังการผ่าตัด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและขนาดของฝีหนอง อาจต้องใช้เวลาประมาณ 2-4  สัปดาห์จนกว่าแผลจะสมานตัวหายสนิท
 

ทำไมการระบายหนองเร็วจึงสำคัญ

• ลดโอกาสการติดเชื้อลุกลาม
• ป้องกันเนื้อเยื่อถูกทำลาย

หากไม่ระบายฝีหนองจะเกิดอะไรขึ้น

• มีอาการเจ็บปวดเรื้อรัง
• การติดเชื้ออาจลุกลามไปยังเนื้อเยื่อรอบข้างหรือเข้าสู่กระแสเลือดที่เป็นอันตรายต่อชีวิตได้

ฝีหนองรอบทวารหนักเป็นสาเหตุของการเกิดฝีคัณฑสูตรที่พบบ่อยที่สุด โดยผู้ป่วยฝีหนองรอบทวารหนักประมาณ50% จะพัฒนาไปเป็นฝีคัณฑสูตรได้ในที่สุด
 

การใช้ยาปฏิชีวนะเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อการรักษาฝีหนองรอบทวารหนัก แม้ว่าแพทย์อาจสั่งจ่ายยาปฏิชีวนะร่วมด้วยในบางกรณี เช่น ผู้ป่วยที่มีอาการฝีหนองกลับมาเป็นซ้ำ หรือผู้ป่วยที่อาการไม่ดีขึ้นจากการผ่าระบายหนองเพียงอย่างเดียว ผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อทั่วร่างกาย ผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องผู้หรือป่วยที่มีภาวะเนื้อเยื่ออักเสบร่วมด้วย (Cellulitis) แต่การรักษาหลักยังคงเป็นการผ่ากรีดเพื่อระบายหนองออก
 

• เปลี่ยนผ้าก๊อซหรือดูแลท่อระบายตามคำแนะนำของแพทย์
• รักษาความสะอาดบริเวณแผล รีบเปลี่ยนผ้าก๊อซทันทีที่เปียกชุ่มหรือเปื้อนสิ่งสกปรก (เช่น อุจจาระ)
• รับประทานยาจนครบตามแพทย์สั่ง ห้ามหยุดยาเองแม้จะหายดีแล้ว
• สามารถลดอาการปวดแผลโดยการนั่งแช่น้ำอุ่น (Sitz bath) วันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 15-30 นาที โดยต้องตรวจความร้อนของน้ำก่อนทุกครั้งเพื่อไม่ให้ลวกผิว
• หากมีไข้ มีอาการปวดมากขึ้นหรือมีเลือดออกผิดปกติ ควรรีบมาพบพบแพทย์

• มีไข้
• มีก้อนเนื้อหรืออาการบวมแดงใกล้ทวารหนักที่ไม่ดีขึ้นหลังจากการดูแลตัวเองที่บ้าน
• ปวดรุนแรงหรือปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ
• มีหนองไหลออกมา
• นั่งหรือเดินลำบากจากความเจ็บปวด

หากมีอาการของฝีหนองรอบทวารหนัก ควรปรึกษากับแพทย์เฉพาะทางด้านลำไส้ใหญ่และทวารหนัก ศูนย์ศัลยกรรมลำไส้ใหญ่และทวารหนัก โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ มีทีมแพทย์ผู้ชำนาญเฉพาะทางที่มีประสบการณ์สูงในการรักษาฝีหนองรอบทวารหนัก พร้อมด้วยเทคโนโลยีการรักษาที่ทันสมัยและแม่นยำ ช่วยให้รักษาได้อย่างตรงจุดและลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำ
 

Q: ฝีหนองรอบทวารหนักต้องผ่าตัดไหม
A:  มักจำเป็นต้องผ่าตัด การรักษาด้วยยาปฏิชีวนะเพียงอย่างเดียวไม่สามารถรักษาฝีให้หายขาดได้

Q: การระบายฝีหนองรอบทวารหนักเจ็บไหม
A: แพทย์จะใช้ยาชาหรือยาระงับความรู้สึกระหว่างทำหัตถการ จึงไม่รู้สึกเจ็บปวด หลังทำอาจมีอาการเจ็บปวดบ้างซึ่งสามารถควบคุมได้ด้วยยา

Q: ฝีหนองรอบทวารหนักหายเองได้ไหม
A: ฝีหนองรอบทวารหนักมักจะไม่สามารถหายเองได้ และไม่แนะนำให้รอให้หายเอง หากสงสัยว่าเป็นฝีหนองรอบทวารหนัก ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทางด้านลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

Q: หลังระบายฝีหนองต้องพักฟื้นกี่วัน
A: ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถกลับไปทำกิจกรรมเบาๆได้ภายใน 1-2 วัน

Q: ฝีหนองรอบทวารหนักกับฝีคัณฑสูตรต่างกันอย่างไร
A: ฝีหนองรอบทวารหนักเป็นการติดเชื้อเฉียบพลันระยะสั้น มีอาการปวดบวมรุนแรงและมีไข้ ต้องรักษาโดยการเจาะระบายหนองออก ในขณะที่ฝีคัณฑสูตร เป็นภาวะเรื้อรังที่มักพัฒนาตามมา ทำให้มีหนองไหลซึมเป็น ๆ หาย ๆ จากการเกิดโพรงฝีและท่อเชื่อมต่อมายังผิวหนังภายนอกใกล้รูทวาร