การรักษามะเร็งเต้านมไม่ได้มีเพียงวิธีเดียว แผนการรักษาขึ้นอยู่กับชนิด ระยะ และลักษณะของโรค รวมถึงปัจจัยเฉพาะของผู้ป่วยแต่ละคน มาทำความเข้าใจว่าการผ่าตัดมีบทบาทเมื่อใด และยังมีทางเลือกใดอีกบ้าง

เป็นมะเร็งเต้านม ต้องผ่าตัดเป็นขั้นตอนแรกเสมอจริงหรือ? 

รู้จักทางเลือกและวิธีผ่าตัดมะเร็งเต้านมยุคใหม่ เมื่อตรวจพบว่าเป็น "มะเร็งเต้านม" หลายคนมักเข้าใจผิดว่าการผ่าตัดคือขั้นตอนแรกในการรักษาเสมอ แต่ในความเป็นจริง "ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเป็นอย่างแรกเสมอไป"

แพทย์จำเป็นต้องประเมินปัจจัยสำคัญ 2 ประการก่อนวางแผนการรักษา ได้แก่:

• ระยะของโรค (Stage): มะเร็งอยู่ในระยะใด มีการแพร่กระจายแล้วหรือยัง
• ชนิดย่อยของมะเร็ง (Subtype / Receptors): ตัวรับของเซลล์มะเร็งว่าเป็นชนิดใด เพื่อเลือกวิธีรักษาที่แม่นยำที่สุด

ธรรมชาติการแพร่กระจายของมะเร็งเต้านม และวัตถุประสงค์ของการผ่าตัด

โดยธรรมชาติ มะเร็งเต้านมมีรูปแบบการแพร่กระจายเริ่มจาก เต้านม ➔ ต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ (พบสูงถึง 85%) ➔ ต่อมน้ำเหลืองที่คอ ➔ แพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นๆ
ดังนั้น การผ่าตัดควบคุมโรคเฉพาะที่จึงมีวัตถุประสงค์หลัก ดังนี้:

• เพื่อกำจัดและเอาก้อนมะเร็งออก
• เพื่อระบุระยะของโรคตามระบบ TNM Classification:
  T (Tumor): ขนาดของก้อนเนื้องอก
  N (Node): การแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลือง
  M (Metastasis): การแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น

 

2 ส่วนสำคัญในการผ่าตัดรักษามะเร็งเต้านม

การผ่าตัดรักษามะเร็งเต้านมในปัจจุบัน แบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก เพื่อเน้นทั้ง "การรักษาโรค" และ "คงความสวยงามและสรีระของคนไข้":

1. การผ่าตัดบริเวณเต้านม (Breast Surgery)

การผ่าตัดแบบสงวนเต้า (Breast-Conserving Surgery): ตัดเฉพาะก้อนมะเร็งออกโดยยังคงรูปทรงเต้านมไว้ เหมาะกับผู้ป่วยที่ก้อนไม่ใหญ่มาก
เงื่อนไขสำคัญ: ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่ผ่าตัดสงวนเต้าจำเป็นต้องได้รับการ "ฉายแสง (Radiation Therapy)" ร่วมด้วยเสมอตามผลการศึกษาทางการแพทย์
การผ่าตัดเต้านมทั้งหมด และเสริมเต้านมใหม่ (Mastectomy with Breast Reconstruction): หากเต้านมไม่สามารถเก็บไว้ได้ แพทย์สามารถสร้างเต้านมใหม่ขึ้นมาทดแทนได้ทันทีด้วย 2 วิธี:
การใส่ซิลิโคน (Silicone Implant)
การย้ายเนื้อเยื่อของตัวคนไข้เอง (Autologous Tissue Reconstruction)
การผ่าตัดเต้านมแบบราบ (Flat Closure): เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ไม่ได้ต้องการมีเต้านมใหม่ และพึงพอใจกับการผ่าตัดเรียบไปกับหน้าอก

2. การผ่าตัดบริเวณต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ (Axillary Lymph Node Surgery)

เพื่อตรวจเช็กว่ามะเร็งแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองหรือไม่ นำไปสู่การประเมินระยะโรค พยากรณ์โรค และวางแผนการให้ยาได้อย่างถูกต้อง
เพื่อกำจัดต่อมน้ำเหลืองที่มีเซลล์มะเร็งออกอย่างปลอดภัย

คนไข้มีส่วนร่วมในการเลือกวิธีผ่าตัดอย่างไร?

แพทย์และคนไข้จะร่วมกันตัดสินใจเลือกวิธีผ่าตัด โดยแพทย์มีหน้าที่ให้ข้อมูล ข้อดี-ข้อเสีย ของแต่ละตัวเลือกอย่างรอบด้าน เพื่อให้คนไข้ได้เลือกทางเลือกที่เหมาะกับความต้องการของตนเองมากที่สุด:
กรณีอยากเก็บเต้า แต่อาจทำไม่ได้: หากเซลล์มะเร็งกระจายทั่วเต้านมจนไม่ปลอดภัยที่จะตัดแค่บางส่วน แพทย์จะอธิบายอย่างตรงไปตรงมา และเสนอทางเลือกอื่น เช่น การตัดเต้านมออกทั้งหมดร่วมกับการผ่าตัดเสริมเต้านมใหม่ (Reconstruction)
กรณีสามารถเก็บเต้าได้ แต่ไม่อยากฉายแสง: หากก้อนมะเร็งเล็กแต่คนไข้ปฏิเสธการฉายแสง ก็จะไม่สามารถเลือกวิธีผ่าตัดแบบสงวนเต้าได้ จึงต้องเปลี่ยนไปใช้วิธีผ่าตัดเอาเต้านมออก (และเลือกเสริมเต้าใหม่หรือไม่ก็ได้ตามต้องการ)