BI-RADS เป็นระบบที่ใช้รายงานและจัดระดับความผิดปกติจากการตรวจภาพเต้านม แต่ละระดับหมายถึงอะไร และเมื่อไรควรติดตามหรือตรวจเพิ่มเติม แพทย์อธิบายให้เข้าใจง่ายในคลิปนี้

รู้จัก BI-RADS Score ค่าประเมินความเสี่ยงมะเร็งเต้านมในใบตรวจแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์

เมื่อเข้ารับการตรวจคัดกรองเต้านม ไม่ว่าจะตรวจพบก้อนเนื้องอก ถุงน้ำ (Cyst) หรือจุดหินปูน แพทย์รังสีจะสรุปความเสี่ยงออกมาเป็นตัวเลขที่เรียกว่า BI-RADS Score (หรือ BIRADS / BAT Score) ซึ่งเป็นเกณฑ์มาตรฐานระดับสากลที่บอกโอกาสการเกิดมะเร็งเต้านม

หลักการตรวจคัดกรองตามช่วงอายุ

อายุต่ำกว่า 35 ปี: แนะนำให้ทำ อัลตราซาวด์ (Ultrasound) เพียงอย่างเดียว
อายุ 35-40 ปีขึ้นไป: แนะนำให้ทำ อัลตราซาวด์ ร่วมกับ แมมโมแกรม (Mammogram)

BI-RADS Score ทั้ง 5 ระดับ แปลความหมายอย่างไร?

1. BI-RADS 1 (ไม่พบสิ่งผิดปกติ)

ผลตรวจเป็นปกติ 100% เต้านมคลีน ไม่พบก้อน ถุงน้ำ หรือหินปูน

2. BI-RADS 2 & BI-RADS 3 (กลุ่มไม่ใช่มะเร็ง / Benign)

ความเสี่ยงมะเร็ง: ต่ำมาก น้อยกว่า 1% ถึง 2%
แนวทางการดูแล: ไม่จำเป็นต้องเจาะชิ้นเนื้อหรือผ่าตัด
การติดตามผล:

• BI-RADS 2: นัดตรวจติดตามผลปีละ 1 ครั้ง
• BI-RADS 3: นัดตรวจติดตามผลทุก 6 เดือน (หากติดตามผล 2 ครั้ง หรือประมาณ 1 ปีแล้วก้อนไม่เปลี่ยนแปลง จะลดระดับลงมาเป็น BI-RADS 2)

3. BI-RADS 4 (เริ่มมีความเสี่ยงสูง ต้องระวัง)

แบ่งย่อยตามระดับความเสี่ยงในการพบเซลล์ผิดปกติหรือเซลล์มะเร็ง:

• BI-RADS 4A: ความเสี่ยงประมาณ 10%
• BI-RADS 4B: ความเสี่ยงประมาณ 50%
• BI-RADS 4C: ความเสี่ยงประมาณ 70%

4. BI-RADS 5 (ความเสี่ยงสูงมาก)

ความเสี่ยงมะเร็ง: สูงถึง 95%
ข้อควรปฏิบัติเมื่อได้ BI-RADS 4 ขึ้นไป หรือ BI-RADS 5: แพทย์จะแนะนำให้ทำ Biopsy (การเจาะสะกิดเอาชิ้นเนื้อไปตรวจ) ด้วยเข็มทันที เพื่อยืนยันผลทางการแพทย์

ข้อควรรู้: ทำไมผล BI-RADS แต่ละโรงพยาบาลถึงอาจไม่เท่ากัน?
การอ่านผลแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์เป็น Operator Dependent หรือขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์รังสีผู้ตรวจ แม้บางโรงพยาบาล (เช่น โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์) จะมีการนำเทคโนโลยี AI มาช่วยประเมิน แต่ผู้กำหนดผลสรุป BI-RADS ยังคงเป็นแพทย์

ดังนั้น การตรวจโรงพยาบาล A และโรงพยาบาล B ในเวลาใกล้เคียงกัน อาจได้ค่า BI-RADS Score ที่ต่างกันเล็กน้อย ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติทางการแพทย์

ผลการเจาะชิ้นเนื้อ (Biopsy) บอกอะไรได้บ้าง?
เมื่อตรวจพบ BI-RADS 4 หรือ 5 แล้วทำการเจาะชิ้นเนื้อ ผลจะออกมาเป็น 3 รูปแบบ:

• เนื้องอกปกติ: ไม่ใช่มะเร็ง และไม่มีโอกาสพัฒนาไปเป็นมะเร็ง
• กลุ่มความเสี่ยง (Atypical / High-Risk): ณ วันที่ตรวจยังไม่ใช่มะเร็ง แต่มีโอกาสเปลี่ยนเป็นมะเร็งได้ในอนาคต แนะนำให้ผ่าตัดออก
• เซลล์มะเร็ง: ยืนยันว่าเป็นมะเร็งเต้านม และเข้าสู่กระบวนการรักษาต่อไป

สรุป: ตรวจไว รู้ไว รักษาหายได้

หัวใจสำคัญของการรับมือกับมะเร็งเต้านมคือ "Early Checkup, Early Diagnosis, Early Treatment" ผู้หญิงที่อายุถึงเกณฑ์ 40 ปีขึ้นไป ควรเริ่มเข้ารับการตรวจคัดกรองเป็นประจำทุกปี ปัจจุบันเทคโนโลยีและการรักษามะเร็งเต้านมมีประสิทธิภาพสูงมากและให้ผลการรักษาที่ดี หากตรวจพบเร็วก็มีโอกาสหายขาดสูงมาก