เด็กตัวเตี้ยหรือโตช้าสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ หนึ่งในนั้นคือภาวะขาดโกรทฮอร์โมน (Growth Hormone Deficiency) มาทำความเข้าใจสัญญาณที่ควรสังเกต การประเมินการเจริญเติบโต และเมื่อไรที่ควรพาเด็กมาพบแพทย์

Growth Hormone (โกรทฮอร์โมน) คืออะไร? สังเกตอย่างไรว่าลูกเตี้ยผิดปกติหรือขาดฮอร์โมนเจริญเติบโต

Growth Hormone (โกรทฮอร์โมน) คือฮอร์โมนหลักที่สร้างจากต่อมใต้สมอง มีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการความสูงของเด็ก

นอกจากนี้ โกรทฮอร์โมนยังทำหน้าที่กระตุ้นตับให้สร้างฮอร์โมน IGF-1 (Insulin-like Growth Factor 1) ซึ่งเป็นฮอร์โมนสำคัญที่ช่วยเสริมสร้างและส่งเสริมการทำงานของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อทั่วร่างกาย ทำงานร่วมกันเพื่อช่วยให้เด็กเจริญเติบโตและมีความสูงตามวัย

สังเกตอย่างไรว่าลูกเตี้ยจากขาด Growth Hormone หรือเป็นแค่พันธุกรรม (Family Short)?

ผู้ปกครองสามารถสังเกตภาวะสงสัยการขาด Growth Hormone ของลูกได้จาก 3 สัญญาณเตือน ดังนี้:

1. อัตราการเพิ่มความสูงต่อปีต่ำกว่าเกณฑ์:
เด็กวัย 4 ขวบขึ้นไปจนถึงก่อนเข้าวัยรุ่น โดยปกติจะมีความสูงเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 4-6 เซนติเมตรต่อปี
หากลูกมีความสูงเพิ่มขึ้น น้อยกว่า 4 เซนติเมตรต่อปี ถือเป็นภาวะผิดปกติที่ควรได้รับการตรวจประเมิน

2. ความสูงต่ำกว่า Percentile ที่ 3: เมื่อเทียบความสูงในกราฟการเจริญเติบโตตามวัยแล้ว ความสูงของเด็กตกไปอยู่อันดับล่างสุด (ต่ำกว่า 3% ของเด็กวัยเดียวกัน)

3. เส้นกราฟการเจริญเติบโตดร็อปลงอย่างเห็นได้ชัด: เดิมเคยมีพัฒนาการความสูงดีตามเกณฑ์ แต่ต่อมาอัตราการชะลอตัวลงอย่างกะทันหัน

ขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยภาวะขาด Growth Hormone

เมื่อพาลูกมาพบแพทย์เพื่อประเมินภาวะเตี้ยผิดปกติ แพทย์จะมีขั้นตอนการวินิจฉัย ดังนี้:

ซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด: แพทย์จะซักประวัติอัตราการเติบโต และตรวจสรีระของเด็ก
การเจาะเลือดกระตุ้นฮอร์โมน (Growth Hormone Stimulation Test): เพื่อวัดระดับ Growth Hormone และฮอร์โมน IGF-1 ในเลือด
ตรวจคัดกรองโรคอื่นๆ ที่ส่งผลต่อความสูง: เจาะเลือดตรวจร่วมกับโรคที่อาจเป็นสาเหตุแฝง เช่น:

• ภาวะขาดไทรอยด์ฮอร์โมน (Hypothyroidism)
• ภาวะโลหิตจาง / ซีด
• โรคเรื้อรังหรือภาวะขาดสารอาหาร (Nutritional Deficiency)