วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบ

 

โรคปอดอักเสบคืออะไร?

โรคปอดอักเสบหรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่าโรคปอดบวม เกิดจากเชื้อแบคทีเรียชื่อ “สเตรปโตคอคคัสนิวโมเนียอี” (Streptococcus pneumoniae) หรือเรียกกันว่าเชื้อนิวโมคอคคัส เป็นโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ สามารถติดต่อได้จากการสัมผัสละอองฝอยจากการไอหรือการจาม มักพบโรคนี้ได้บ่อยในช่วงฤดูฝนและฤดูหนาว ทุกคนมีโอกาสติดเชื้อได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ติดเชื้อทางเดินหายใจอยู่ก่อนสามารถติดเชื้อนี้ได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ การติดเชื้อแบคทีเรียดังกล่าวยังนำไปสู่การเกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบหรือภาวะติดเชื้อแบคทีเรียในกระแสเลือดได้อีกด้วย
โรคปอดอักเสบสามารถป้องกันได้ด้วยการรับวัคซีนป้องกันโรค ทั้งนี้เนื่องจากโรคปอดอักเสบสามารถทำให้เกิดภาวะติดเชื้อแบคทีเรียในกระแสเลือด อาจทำให้ถูกเข้าใจผิดเป็นวัคซีนป้องกันการติดเชื้อในกระแสเลือด ซึ่งแท้จริงแล้ววัคซีนป้องกันการติดเชื้อนิวโมคอคคัสนั้น เรียกว่า “วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบ”
 

อาการของโรคปอดอักเสบ มีอะไรบ้าง?

อาการของโรคปอดอักเสบจากการติดเชื้อ ได้แก่
-    ไอมีเสมหะ
-    เจ็บหน้าอกขณะหายใจหรือไอ
-    หายใจเร็ว หายใจหอบ หายใจลำบาก
-    มีไข้ เหงื่อออก หนาวสั่น
-    คลื่นไส้ อาเจียนหรือท้องเสีย
-    อ่อนเพลีย
-    ผู้สูงอายุอาจมีอาการซึม ความรู้สึกสับสน อุณหภูมิร่างกายต่ำกว่าปกติ
-    เด็กเล็กอาจมีอาการท้องอืด อาเจียน ซึม ไม่ดูดนมหรือน้ำ

ทั้งนี้ ระดับความรุนแรงของอาการจะแตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละราย ขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อโรคที่ทำให้เกิดการติดเชื้อ อายุและสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย
 

ใครบ้างมีความเสี่ยงในการติดโรคปอดอักเสบ?

  • ผู้สูงอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป
  • เด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี
  • ผู้ที่มีปัญหาสุขภาพเรื้อรัง เช่น โรคไตเรื้อรัง โรคหัวใจเรื้อรัง โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ภาวะเลือดจางโดยกำเนิด โรคเบาหวาน โรคพิษสุราเรื้อรัง โรคตับแข็ง เป็นต้น
  • ผู้ป่วยที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี ผู้ป่วยมะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งเม็ดเลือดขาวหรือผู้ที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ป่วยที่ได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะ
  • ผู้ที่สูบบุหรี่เป็นประจำหรือเป็นโรคหอบหืดเรื้อรัง

ท่านสามารถป้องกันโรคปอดอักเสบได้อย่างไร?

โรคปอดอักเสบสามารถป้องกันได้ด้วยการรักษาสุขภาพให้แข็งแรงอยู่เสมอ หลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรงกับผู้ป่วยโรคทางเดินหายใจ เป็นต้น นอกจากนี้ การเข้ารับวัคซีนเพื่อป้องกันโรคปอดอักเสบก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับผู้มีความเสี่ยงในการติดโรคดังกล่าว ท่านสามารถเข้ามารับคำปรึกษาและรับวัคซีนจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญของโรงพยาบาล
 

วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบในประเทศไทย มีกี่ชนิด?

ในประเทศไทยมีวัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบอยู่ 2 ชนิด ไม่แนะนำให้ฉีดพร้อมกัน โดยสามารถป้องกันเชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัสได้ต่างกัน ได้แก่
1. วัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดคอนจูเกต ป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัสได้ 13 ชนิด (PCV 13)
2. วัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดโพลีแซคคาไรด์ ป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัสได้ 23 ชนิด (PPSV 23)
 

วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบในผู้ใหญ่ ต้องฉีดทั้งหมดกี่เข็ม?


วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบในผู้ใหญ่ มีจำนวนครั้งในการเข้ารับวัคซีนที่แตกต่างกันตามอายุของผู้รับวัคซีน ดังนี้

อายุที่เริ่มฉีด

ชนิดวัคซีน

จำนวนครั้งที่ฉีด

ช่วงอายุที่ฉีด

เข็มที่ 1

เข็มที่ 2

19-64 ปี

(ผู้ที่มีความเสี่ยง เช่น ผู้มีปัญหาสุขภาพเรื้อรัง)

PCV 13

1 เข็ม

วันที่ต้องการฉีด

-

PPSV 23

1 เข็ม

-

8 สัปดาห์ หลังจาก PCV 13

 

 

65 ปีขึ้นไป

กรณีที่ 1

PCV 13

1 เข็ม

วันที่ต้องการฉีด

 

PPSV 23

1 เข็ม

-

1 ปี หลังจาก PCV 13  ในคนปกติ หรือ

8 สัปดาห์ ในผู้ที่มีความเสี่ยง

 

กรณีที่ 2

PPSV 23

1 เข็ม

วันที่ต้องการฉีด

 

PCV 13

1 เข็ม

-

อย่างน้อย 1 ปี หลังจาก PPSV 23

 


หมายเหตุ:
  • หากเคยได้รับ PCV 13 เมื่ออายุน้อยกว่า 65 ปีแล้ว ไม่จำเป็นต้องได้ซ้ำสำหรับผู้สูงอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป
  • วัคซีนนิวโมนิวโมคอคคัสชนิดโพลีแซคคาไรด์ (PPSV 23) อาจลดการตอบสนองต่อวัคซีนป้องกันโรคงูสวัด แนะนำให้ได้รับวัคซีน 2 ชนิด นี้ห่างกันอย่างน้อย 4 สัปดาห์


อาการข้างเคียงที่อาจพบได้หลังฉีดวัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบมีอะไรบ้าง?

อาการข้างเคียงโดยทั่วไปมักเป็นอาการเฉพาะที่ เช่น ปวดบวมบริเวณที่ฉีด ซึ่งมักไม่รุนแรงและหายได้เองใน 2-3 วัน หากเกิดอาการไม่พึงประสงค์ที่รุนแรง อาการผิดปกติต่าง ๆ เช่น มีไข้สูง หายใจไม่สะดวก เสียงแหบหรือหายใจมีเสียงดัง ลมพิษ อ่อนเพลีย หัวใจเต้นเร็ว เวียนศีรษะ เป็นต้น ควรแจ้งแพทย์หรือนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที
 

ควรทำอย่างไร หากไม่สามารถมารับวัคซีนตามกำหนดนัด?

ควรปรึกษาแพทย์กรณีไม่สามารถมาฉีดวัคซีนนี้ตามกำหนดหรือเลยกำหนดออกไป โดยทั่วไปกรณีลืมตั้งแต่เข็มที่ 2 สามารถฉีดต่อได้โดยไม่ต้องเริ่มต้นใหม่ สิ่งสำคัญคือท่านควรมารับวัคซีนให้ครบตามขนาดที่แนะนำเพื่อประสิทธิผลในการ ป้องกันโรคของวัคซีน
 
หากท่านต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดต่อได้ที่ศูนย์ข้อมูลยาโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ตลอด 24 ชั่วโมง
 
 
เอกสารอ้างอิง
  • UpToDate. Pneumococcal Vaccination in Adults. Available from:
https://www.uptodate.com/contents/pneumococcal-vaccination-in-  adults [Accessed 7 May 2019].  
 

Related Health Blogs