Heart attack - ฉับพลัน อันตราย

ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน (Heart Attack) เป็นอาการที่ต้องรับมืออย่างฉับไวและป้องกันอย่างต่อเนื่อง

ภาวะไขมันในเลือดผิดปกติ โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวานภาวะน้ำหนักเกินและอ้วน การสูบบุหรี่ ความเครียด พฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ขาดสมดุล และขาดการออกกำลังกาย ล้วนเป็นสาเหตุของภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน ซึ่งเมื่อเกิดขึ้นแล้วผู้ป่วยจำเป็นต้องถึงมือแพทย์ให้เร็วที่สุด

เกิดอะไรขึ้นกับกล้ามเนื้อหัวใจถึงขนาดที่ทำให้ผู้ป่วยอยู่ในภาวะ “เป็น-ตาย” เท่ากัน แพทย์จะมีวิธีการรักษาอย่างไร และเราจะสามารถป้องกันตัวเองจากโรคได้มากน้อยแค่ไหน ร่วมหาคำตอบไปกับ นพ. วิสุทธิ์ วิเวกาภิรัต อายุรแพทย์โรคหัวใจ ทางด้านล่างนี้ 
 

เหตุใดหัวใจจึงขาดเลือด

ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันเกิดจากการที่มีลิ่มเลือดไปอุดตันในหลอดเลือด จนเลือดไม่สามารถไปเลี้ยงหัวใจได้” นพ. วิสุทธิ์อธิบาย “ซึ่งที่มาของลิ่มเลือดเหล่านี้เริ่มจากการที่ร่างกายมีภาวะไขมันล้นเกิน จนไปพอกเป็นตะกรัน (Plaque) เกาะอยู่ตามผนังหลอดเลือด เมื่อรวมเข้ากับเซลล์เม็ดเลือดขาวที่มากัดกินก็ทำให้เกิดเป็นกลุ่มเซลล์ที่ไม่สามารถดูดกลับเข้าไปในร่างกายได้ แต่กลับฝังตัวอยู่ในผนังหลอดเลือดแทน”

นพ. วิสุทธิ์อธิบายต่อว่า เมื่อเวลาผ่านไป ตะกรันนี้จะแตกตัวหรือปริออก หลอดเลือดจะพยายามซ่อมแซมตัวเอง จนเกิดลิ่มเลือดไปอุดกั้นหลอดเลือด ถ้าเป็นการแตกตัวที่แขนงเล็ก ผู้ป่วยจะมีเพียงอาการเจ็บหน้าอก แต่ถ้าหากลิ่มเลือดนี้อุดตันหลอดเลือดขนาดใหญ่ ผู้ป่วยอาจเสียชีวิตได้ 
 

ก่อนถึงมือหมอ

แม้ว่าอาการเจ็บหน้าอกจะเป็นสัญญาณที่ชัดเจนที่สุดของภาวะหัวใจขาดเลือด แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าอาการเจ็บหน้าอกที่เกิดทุกครั้งคือภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน อาการเจ็บจี๊ดบริเวณหน้าอกชนิดที่สามารถชี้ตำแหน่งได้ หรือเจ็บประมาณ 5 - 10 นาทีระหว่างการออกกำลังกายหรือยกของหนัก ๆ มักเป็นการเจ็บกล้ามเนื้อที่หน้าอกซึ่งไม่มีความจำเป็นต้องพบแพทย์อย่างเร่งด่วน

อาการเจ็บของภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันนั้นจะปวดไปทั่วบริเวณ บอกตำแหน่งได้ยาก เหมือนมีอะไรหนัก ๆ มาทับหน้าอกและจะปวดติดต่อกัน 20 - 30 นาทีหรือมากกว่านั้น ซึ่งในกรณีนี้ควรนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพราะการช่วยชีวิตผู้ที่มีภาวะหัวใจขาดเลือด เป็นเรื่องที่ต้องแข่งกับเวลา

“เมื่อหัวใจขาดเลือด ผลที่จะตามมาคืออาการกล้ามเนื้อหัวใจตายดังนั้นความสำคัญจึงอยู่ที่ว่า ทำอย่างไรจึงจะช่วยเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจเอาไว้ให้ได้มากที่สุด สำหรับแพทย์โรคหัวใจแล้ว “Time is muscle” นั่นคือยิ่งลงมือได้เร็วเท่าไหร่ก็ยิ่งจะรักษากล้ามเนื้อได้มากเท่านั้น เพราะจะเป็นทั้งการลดอัตราการเสียชีวิต และผลกระทบระยะยาวอย่างอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะและหัวใจล้มเหลวอีกด้วย”
 

กระบวนการช่วยชีวิต

เมื่อผู้ป่วยมาถึงโรงพยาบาล แพทย์จะทำการซักประวัติผู้ป่วยในเบื้องต้น พร้อมทั้งทำกราฟหัวใจประกอบการวินิจฉัยเพื่อให้แน่ใจว่าเป็นภาวะหัวใจขาดเลือดจริง ๆ ซึ่งถ้ากราฟแสดงผลผิดปกติ ก็จะสามารถยืนยันได้ว่ามีการขาดเลือดไปเลี้ยงหัวใจ จากนั้น แพทย์จะทำการฉีดสีเพื่อให้ตำแหน่งที่หลอดเลือดอุดตันแสดงในฟิล์มเอกซ์เรย์ แล้วจึงเป็นการเปิดหลอดเลือด โดยสามารถทำได้ 2 วิธีการหลัก คือ

การใช้ยาละลายลิ่มเลือด แพทย์จะฉีดตัวยาที่มีฤทธิ์ในการละลายเลือดที่แข็งตัวเข้าไป เพื่อสลายลิ่มเลือดที่อุดตันอยู่ แต่วิธีการนี้จะได้ผลดีก็ต่อเมื่อผู้ป่วยมาถึงมือแพทย์ทันท่วงที เพราะหากการช่วยเหลือมีความล่าช้า จะทำให้ลิ่มเลือดที่อุดตันมีส่วนผสมอื่นเข้ามาเจือปน จนไม่สามารถละลายได้ดีเท่าที่ควร ข้อเสียของวิธีนี้คือความเสี่ยงต่อเลือดออกในสมอง ซึ่งเกิดขึ้นประมาณร้อยละ 1

การขยายหลอดเลือดด้วยบอลลูน วิธีการนี้จะใช้สายสวนที่มีลูกโป่งติดอยู่ตรงปลายสอดเข้าไปบริเวณที่หลอดเลือดอุดตัน ก่อนที่จะเป่าลมให้ลูกโป่งขยายหลอดเลือด และทำให้ลิ่มเลือดหลุดออกไป นับเป็นวิธีที่ได้ผลดีกว่าการใช้ยา ในปัจจุบัน มักจะมีการใช้การดูดลิ่มเลือดและใส่ขดลวดร่วมด้วย เพื่อป้องกันไม่ให้ลิ่มเลือดหลุดลอยไปอุดตันบริเวณส่วนปลายของหลอดเลือด ทั้งนี้นพ. วิสุทธิ์ กล่าวว่า การขยายหลอดเลือดด้วยบอลลูนนั้น มีโอกาสประสบความสำเร็จมากถึงร้อยละ 95 ขณะที่การใช้ยาละลายลิ่มเลือดได้ผลราวร้อยละ 70 ทำให้บางครั้งแม้จะให้ยาแล้วก็ต้องมาทำบอลลูนอยู่ดี
   
“การวินิจฉัยที่แม่นยำ และการรับมือกับโรคอย่างถูกต้อง ตรงจุดและรวดเร็วจึงจำเป็นอย่างยิ่งในการรักษาชีวิตผู้ป่วย ซึ่งตามมาตรฐานแล้ว ทุกขั้นตอนควรทำให้แล้วเสร็จภายใน 90 นาที เพื่อไม่ให้กล้ามเนื้อหัวใจสูญเสียมากจนเกินไป ความสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่แพทย์เท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงทีมงานทั้งหมดด้วย โดยเฉพาะทีมงานของห้องฉุกเฉินที่จำเป็นต้องรู้หน้าที่และระเบียบขั้นตอนเป็นอย่างดี สามารถตรวจกราฟหัวใจได้ภายใน 10 นาที และแจ้งไปยังส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น แพทย์โรคหัวใจที่อยู่เวร และทีมฉีดสีทำเอกซ์เรย์ เพื่อให้ผู้ป่วยผ่านกระบวนการต่าง ๆด้วยเวลาที่สั้นที่สุด”
 

ความเสี่ยงและการป้องกัน

 

เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีตัวยาชนิดใดที่จะสามารถทำให้ผนังหลอดเลือดที่ตีบตันหายได้ การป้องกันจึงเป็นวิธีเดียวที่จะลดความเสี่ยงจากภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน
 
“สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ผู้ที่มีประวัติครอบครัวป่วยเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ผู้ป่วยโรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง และผู้ที่สูบบุหรี่นั้น ส่วนใหญ่หมอจะให้รับประทานยาลดไขมันในเลือดควบคู่ไปกับการควบคุมอาหาร เพราะการใช้ยามากเกินไปอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงได้ แต่จะให้อดอาหารเสียทีเดียวก็ทำได้ยาก เพราะอาหารที่เป็นสาเหตุของโรคมักเป็นสิ่งที่เรารับประทานกันเป็นประจำ อย่างพวกขนมปัง นม ไข่แดง ไขมันสัตว์จากเนื้อวัว เนื้อหมู ปู กุ้ง ปลาหมึก เป็นต้น” นพ. วิสุทธิ์กล่าว

นอกจากการควบคุมอาหารแล้ว อีกหนึ่งวิธีที่ได้ผลดีที่สุดในการป้องกันโรคก็คือ การออกกำลังกายอย่างพอเหมาะและสม่ำเสมอ เพราะการออกกำลังกายเป็นการปรับร่างกายให้เซลล์ต่าง ๆ ทนต่ออาการขาดเลือดได้ดีขึ้น เนื่องจากขณะที่ออกกำลังกาย ร่างกายจะเกิดภาวะที่เป็นกรดในกล้ามเนื้อและภาวะขาดเลือด กระตุ้นให้เซลล์สามารถดูดออกซิเจนจากกระแสเลือดได้มากกว่าปกติ ร่างกายส่วนต่าง ๆ และหัวใจของผู้ที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอจึงทนต่ออาการขาดเลือดได้ดีขึ้นและนานขึ้น เพราะมีความสามารถในการดึงออกซิเจนออกจากกระแสเลือดมากกว่าคนทั่วไปนั่นเอง

“ในกระบวนวิธีการป้องกันและช่วยให้ผู้ป่วยมีชีวิตยืนยาวทั้งหลายไม่ว่าจะเป็นการใช้ยา ทำบายพาส ทำบอลลูน รักษาเบาหวาน ฯลฯ การออกกำลังกายเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดและได้ผลดีที่สุด แต่ก็เป็นสิ่งที่คนไข้ไม่อยากทำมากที่สุดเพราะเหนื่อย และต้องอาศัยวินัยอย่างมาก อย่างไรก็ตาม หมอก็ต้องยืนยันว่า ถ้าไม่อยากเสี่ยงกับภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน อย่าละเลยเรื่องการออกกำลังกายโดยเด็ดขาด” นพ. วิสุทธิ์กล่าวปิดท้าย

อัพเดทข้อมูล ณ วันที่ 6 ธันวาคม 2561 

 

Posted by Bumrungrad International
จะทำอย่างไรเมื่อหมอบอกต้องผ่าตัด คงเป็นคำถามในใจของใครหลายๆ คน โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มักมีโรคอื่นร่วมด้วย การจะตัดสินใจบอกหมอว่าตกลง ผมยอมผ่าตัด คงไม่ใช่เรื่องที่ทำกันได้ง่ายๆ หมอมีตัวอย่างของผู้ป่วยอายุ 70 ปีจะเล่าให้ฟังครับ
Posted by Bumrungrad International
January 16, 2012
comments
สูงวัยอย่างไร้โรค
การมีชีวิตที่ยืนยาวอาจเป็นเรื่องน่ายินดี แต่เราจะแน่ใจได้อย่างไรว่าช่วงเวลาที่เพิ่มขึ้นนั้นเป็นช่วงชีวิตที่มีคุณภาพ ปราศจากโรคร้ายรุมเร้า และไม่มีอาการเสื่อมสุขภาพใด ๆ ที่รังแต่จะทำให้ชีวิตที่ยืนยาวนั้นหมดความสุข
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2012
comments
Health Briefs
ผลการวิจัยจากประเทศเดนมาร์กซึ่งเป็นการติดตามผู้ใหญ่จำนวนมากกว่า 320,000 คนได้ข้อสรุปว่า การปล่อยให้เด็ก ๆ มีน้ำหนักเกินนั้น เท่ากับเป็นการเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งตับให้กับพวกเขาเมื่อเติบโตขึ้น
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2012
comments
Q & A ปัญหากวนใจเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร
ปัญหากวนใจเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหารอาจเกิดกับใครก็ได้ การมีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับความผิดปกติต่าง ๆ เป็นก้าวแรกดูแลสุขภาพอย่างถูกต้องเหมาะสม นพ. สิน อนุราษฎร์ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบทางเดินอาหารและตับ เป็นผู้ไขข้อสงสัยของคุณในฉบับนี้
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2012
comments
Health briefs
ออกกำลังกายแม้เพียงน้อยนิดก็ดีมากพอสำหรับหัวใจ
Posted by Bumrungrad International
January 06, 2012
comments
รับมือกับโรคหัวใจในเด็ก
โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด ซับซ้อน และบางครั้งไม่อาจสังเกตอาการได้ทันที แต่กว่าร้อยละ 99 สามารถรักษาให้ดีขึ้นได้
Posted by Bumrungrad International
January 06, 2012
comments
เมื่อช่วงปลายปี 2554 หลายๆ คนคงได้ยินคำว่า “ไข้หวัดใหญ่ไอโอวา” จากข่าวทั้งหนังสือพิมพ์ วิทยุและโทรทัศน์ ซึ่งได้รายงานว่า พบการแพร่ระบาดของไข้หวัดใหญ่ชนิดนี้ในหลายมลรัฐของประเทศสหรัฐอเมริกา สำหรับในประเทศไทย ถึงแม้ขณะนี้จะยังไม่มีรายงานพบผู้ป่วยติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ไอโอวา โดยยังคงเป็นเชื้อที่แพร่ระบาดในประเทศสหรัฐอเมริกาเท่านั้น แต่เนื่องจากโรคนี้สามารถแพร่ระบาดจากคนสู่คนได้โดยง่าย จึงอยากให้มาทำความรู้จักกับ “ไข้หวัดใหญ่ไอโอวา” กัน
Posted by Bumrungrad International
January 05, 2012
comments
News from Bumrungrad International
- รพ. บำรุงราษฎร์ จัดฝึกอบรมการผ่าตัดกระดูกสันหลังผ่านกล้องของภูมิภาคเอเชีย
- พบกับ “ล้านน้ำใจ” ร้านค้าของที่ระลึกจากมูลนิธิโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์
- จัดอบรมการดูแลสุขภาพปากและฟันแก่นักเรียนชั้นประถม
- มอบของขวัญจากใจ...ถึงใจ
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
Q & A สภาพร่างกายของคนเราย่อมเปลี่ยนแปลงไปทุกช่วงวัยของชีวิต
สภาพร่างกายของคนเราย่อมเปลี่ยนแปลงไปทุกช่วงวัยของชีวิต หลายคนอาจประสบกับอาการไม่พึงประสงค์
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
Q & A ตอบคำถาม นพ. วัธนพล พิพัฒนนันท์ อายุรแพทย์โรคหัวใจ กรุงเทพ

พฤติกรรมการใช้ชีวิตของคนเราในแต่ละวันส่งผลอย่างมากต่อการดูแลสุขภาพร่างกาย ฉบับนี้มี นพ. วัธนพล พิพัฒนนันท์ อายุรแพทย์โรคหัวใจ มาช่วยไขข้อข้องใจของคุณกัน

Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
รู้จักกับแพทย์บำรุงราษฎร์
ขอแนะนำให้รู้จักกับแพทย์ที่มากด้วยทักษะและประสบการณ์ ซึ่งมาเสริมทีมแพทย์ของเราให้มีความแข็งแกร่ง พร้อมดูแลผู้ป่วยได้อย่างรอบด้านยิ่งขึ้น
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
หัวใจเต้นผิดจังหวะอาจร้ายแรงกว่าที่คิด
อาจไม่ใช่ผลพวงของความรักโรแมนติกเสมอไป แต่อาจหมายถึงอาการของโรคหัวใจอีกชนิดหนึ่งที่พบบ่อยก็เป็นได้
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
หรือเราจะสมองเสื่อมเสียแล้ว?
เรื่องของความหลงลืมนั้น ตามที่คนส่วนใหญ่เข้าใจกันมักจะเป็นเรื่องธรรมดาในหมู่ผู้สูงวัย แต่ความธรรมดาก็อาจกลายเป็นเรื่องไม่ธรรมดาได้ หากอาการหลง ๆ ลืม ๆ นั้นเป็นผลสืบเนื่องมาจากภาวะสมองเสื่อม
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
รู้จักกับแพทย์บำรุงราษฎร์
ขอแนะนำให้รู้จักกับแพทย์ที่มากด้วยทักษะและประสบการณ์   ซึ่งมาเสริมทีมแพทย์ของเราให้มีความแข็งแกร่ง  พร้อมดูแลผู้ป่วยได้อย่างรอบด้านยิ่งขึ้น
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
โรคหัวใจในผู้ป่วยเบาหวาน ประมาทไม่ได้
โรคหัวใจในผู้ป่วยเบาหวาน ประมาทไม่ได้ภาวะแทรกซ้อนของเบาหวานไม่ได้มีเพียง ตา ไต และปลายเท้าเท่านั้น เรื่องหลอดเลือดหัวใจก็นิ่งนอนใจไม่ได้
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
ออกกำลังกาย เรื่องจำเป็นของคนวัยเกษียณ
อันที่จริง วัยเกษียณควรจะเป็นช่วงเวลาที่มีความสุข เพราะปลอดจากภาระต่าง ๆ แล้ว แต่ความจริงคือ หลายคนต้องเวียนเข้าออกโรงพยาบาลเพื่อรักษาตัว
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
News from Bumrungrad
โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ เปิดคลินิกเฉพาะทางโรค IBD หรือ Inflammatory Bowel Diseases เพื่อรักษาภาวะการอักเสบเรื้อรังของลำไส้ ด้วยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญพร้อมวิทยาการทางการแพทย์ และห้องปฏิบัติการมาตรฐานสากล
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
Heart attack - ฉับพลัน อันตราย
ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันเป็นอาการที่ต้องรับมืออย่างฉับไวและป้องกันอย่างต่อเนื่อง
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
ภัยต่อเนื่องของโรคตับ
กระทรวงสาธารณสุขเปิดเผยว่าคนไทยมีอัตราการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งตับสูงที่สุดในโลก (ชาย = 36.9 ต่อประชากร 100,000 คนและหญิง = 15.2 ต่อประชากร 100,000 คน) โดยแต่ละวันมีผู้ป่วยรายใหม่เฉลี่ยถึง 30 รายทั่วประเทศ ทั้งยังมีแนวโน้มมากขึ้นเรื่อย ๆ
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
 สุขภาพกับการขับถ่าย
คุณเคยสงสัยบ้างไหมว่าคำกล่าวนั้นจริงเท็จเช่นไร คำตอบรออยู่แล้วในห้องน้ำของคุณนั่นเอง เมื่อพูดถึงสุขภาพของการขับถ่าย บางคนอาจไม่สะดวกใจนักที่จะกล่าวถึง ขณะที่อีกหลายคนเห็นเป็นเรื่องขำขัน แต่ในความเป็นจริงแล้ว สิ่งที่คุณขับถ่ายออกมากำลังบอกให้รู้ถึงสุขภาพภายใน ที่หลายครั้งอาจไม่ใช่เรื่องชวนหัวเราะเสมอไป
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
รู้จักกับแพทย์บำรุงราษฎร์
เพราะมุ่งมั่นที่จะมอบการดูแลที่ดีที่สุดให้แก่ผู้ป่วย โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์จึงไม่เคยหยุดพัฒนาตัวเอง โดยมีเป้าหมายเพื่อดำรงและสร้างสรรค์ความเป็นเลิศในการให้บริการด้านการแพทย์ Better Health ขอแนะนำให้รู้จักกับแพทย์ที่มากด้วยทักษะและประสบการณ์ ซึ่งมาเสริมทีมแพทย์ของเราให้มีความแข็งแกร่ง พร้อมดูแลผู้ป่วยได้อย่างรอบด้านยิ่งขึ้น
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
ส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ จำเป็นอย่างไร
การตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักช่วยลดอัตราการเกิดและเสียชีวิตจากมะเร็งลงไปได้มาก
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
ปวดท้อง ท้องเสีย อาการธรรมดาที่อาจไม่ธรรมดา
ความผิดปกตินานัปการที่เกิดกับระบบทางเดินอาหารของเราแทบจะทุกเมื่อเชื่อวันนั้น อาจเป็นเรื่องที่ใครหลายคนคุ้นชินจนกระทั่งไม่เห็นว่าเป็นเรื่องใหญ่ แต่คุณทราบหรือไม่ว่า อาการทั่ว ๆ ไป อาทิ ปวดท้อง ท้องเสียที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งนั้น อาจเกิดได้ทั้งจากปัจจัยภายนอก
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ