อยู่อย่างเข้าใจวัยหมดประจำเดือน

ร้อนวูบวาบ นอนไม่หลับ หงุดหงิด อารมณ์เสีย ซึมเศร้า คิดมาก ฯลฯ อาการเหล่านี้เป็นเพราะอะไรหนอ คุณผู้หญิงหลายคนอาจเกิดความสงสัย เพราะดูเหมือนว่าจู่ ๆ อาการเหล่านี้ก็เกิดขึ้นอย่างไม่มีที่มาที่ไปเมื่อคุณเข้าสู่วัย 45 ปี เกิดอะไรขึ้นกับคุณ และคุณจะรับมือได้อย่างไร Better Health ฉบับนี้มีคำตอบ

ก้าวผ่านอีกช่วงวัย

สำหรับผู้หญิงในวัย 45 ขึ้นไป อาการผิดปกติต่าง ๆ ที่ดูเหมือนไม่มีที่มาที่ไปนั้น แท้จริงแล้วอาจอธิบายได้ว่า คุณอาจกำลังเข้าสู่ช่วง  วัยหมดประจำเดือนแล้วนั่นเอง

หากจะกล่าวว่าการเริ่มมีประจำเดือนเป็นการเริ่มต้นวัยเจริญพันธุ์ การหมดประจำเดือน ก็คือการสิ้นสุดลงของวัยเจริญพันธุ์อย่างถาวร ทั้งนี้ เป็นผลมาจากการที่รังไข่ชะลอการทำงานลงจนกระทั่งหยุดทำงานในที่สุด ส่งผลต่อการสร้างฮอร์โมนกระตุ้นการตกไข่ รวมทั้งวงจรการก่อตัว และการหลุดลอกของเยื่อบุโพรงมดลูก  โดยเฉลี่ยแล้ว ผู้หญิงไทยจะหมดประจำเดือนเมื่ออายุประมาณ 50 ปี แต่ความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนภายในร่างกายจะเริ่มเมื่ออายุประมาณ35 ปี โดยจะลดระดับลงอย่างช้า ๆ จนกระทั่ง
เข้าสู่วัย 40 ที่ผลจากความผันผวนของฮอร์โมน
จะปรากฏให้เห็นชัดเจนมากขึ้นในรูปของอาการผิดปกตินานาชนิด ช่วงแห่งการเปลี่ยนแปลง
ฮอร์โมนซึ่งจะนำไปสู่การหมดประจำเดือน (Perimenopause) นี้อาจกิน
ระยะเวลาหลายปีกว่าที่จะหมดประจำเดือนอย่างแท้จริง ซึ่งพิจารณาได้จากการที่รอบเดือนไม่มาติดต่อกันนานเป็นเวลา 12 เดือนโดยไม่มี
สาเหตุอื่น ๆ ทางการแพทย์ อาทิ การผ่าตัดรังไข่ ใช้ยาฮอร์โมน หรืออยู่ในระหว่างการให้เคมีบำบัด เป็นต้น

อาการที่พึงสังเกต

ประสบการณ์ที่มีต่อภาวะหมดประจำเดือนนั้นแตกต่างกันในแต่ละราย บางรายประจำเดือนหยุดไปเฉย ๆ โดยไม่มีอาการผิดปกติใด ๆ แต่ส่วนใหญ่ การหมดประจำเดือนมักจะเป็นไปอย่างช้า ๆ ค่อยเป็นค่อยไป อาการที่เด่นชัด ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงของรอบเดือนซึ่งคาดเดาได้ยากขึ้น บางครั้งมามาก บางครั้งมาน้อย และระยะห่างระหว่างรอบไม่แน่นอน นอกจากนี้ อาการอื่น ๆ ที่พบ ได้แก่
 
  • ร้อนวูบวาบ เหงื่อออกตอนกลางคืน
  • ปวดเมื่อยตามข้อ
  • มีปัญหาด้านการนอน เช่น นอนไม่หลับ ต้องตื่นกลางคัน
  • หรือหลับ ๆ ตื่น ๆ
  • หัวใจเต้นแรง ไม่เป็นจังหวะ
  • อ่อนเพลีย และรู้สึกเหนื่อยไม่ยอมหาย
  • อารมณ์เสีย หงุดหงิดง่าย
  • วิตกกังวล และซึมเศร้า
  • ผิวหนังบางลง คันตามร่างกาย
  • ช่องคลอดแห้ง ความรู้สึกทางเพศลดลง
  • เจ็บปวดเวลามีเพศสัมพันธ์


แม้ผู้หญิงส่วนมากจะต้องประสบกับอาการไม่พึงประสงค์ในช่วงใกล้หมดประจำเดือน แต่ขอให้เข้าใจว่า อาการเหล่านี้เป็นการปรับตัวของร่างกายต่อการเปลี่ยนแปลงระดับฮอร์โมนเพศหญิง ซึ่งเป็นกระบวนการธรรมชาติ และจะอาการดีขึ้นหรือ หายไปได้ในที่สุด

ภาวะแทรกซ้อน

ระดับฮอร์โมนที่ลดลงซึ่งส่งผลให้ผู้หญิงหมดประจำเดือนนั้น นำมาซึ่งความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพด้านอื่น ๆในระยะยาวด้วยเช่นกัน ภาวะแทรกซ้อนที่อาจตามมาเมื่อคุณเริ่มเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน ได้แก่

  • กระดูกพรุนหรือกระดูกบาง การสูญเสียมวลกระดูกเป็นปัญหาที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อผู้หญิงเริ่มเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน มวลกระดูกของผู้หญิงตามปกติจะมีระดับสูงสุดในช่วงอายุระหว่าง 25 ถึง 30 ปี จากนั้นจะลดลงโดยเฉลี่ยประมาณร้อยละ 0.13 ต่อปี จนเข้าสู่
วัยหมดประจำเดือน ซึ่งจะมีการสูญเสียมวลกระดูกมากถึงประมาณร้อยละ3 ต่อปี มวลกระดูกที่สูญเสียไปกลายเป็นความเสี่ยงที่สำคัญของโรคกระดูกพรุน ซึ่งอาจก่อให้เกิดการบาดเจ็บ หรือเกิดกระดูกหักได้ง่าย
  • คอเลสเตอรอลและโรคหัวใจ บทบาทของฮอร์โมนซึ่งมีต่อการรักษาระดับคอเลสเตอรอลโดยรวม และคงความสมดุลระหว่างคอเลสเตอรอลชนิดดี (HDL) กับชนิดไม่ดี (LDL) ยังไม่มีคำอธิบายชัดเจนนัก แต่เมื่อเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน ระดับคอเลสเตอรอลโดยรวม และระดับคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดีจะเพิ่มขึ้นมากกว่าปกติ ส่งผลให้ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

รับมือกับความเปลี่ยนแปลง

แม้การหมดไปของประจำเดือนจะไม่ใช่ความเจ็บป่วย แต่สิ่งที่ลืมไม่ได้คือการปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสม อย่าลืมว่าอาการผิดปกติต่าง ๆ นั้นสามารถบรรเทาลงได้โดยอาศัยคำแนะนำ และความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ ในรายที่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาให้ฮอร์โมนทดแทนที่ปลอดภัยเพื่อลดอาการไม่พึงประสงค์ต่าง ๆ หรือยาลดไขมันในเลือดร่วมกับการเสริมแคลเซียมและวิตามินดี เพื่อลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ และโรคกระดูกพรุนที่อาจเกิดขึ้น

นอกจากการใช้ยาซึ่งต้องให้แพทย์เป็นผู้พิจารณา การปรับเปลี่ยนนิสัยบางประการ และปรับวิถีชีวิตให้เป็นไปในแนวทางที่เอื้อต่อการมีสุขภาพดีก็เป็นเรื่องสำคัญไม่แพ้กัน หากคุณยังไม่ได้เริ่ม ก็ยังไม่สายหากจะเริ่มในวันนี้ วิธีการต่อไปนี้อาจช่วยคุณให้รู้สึกดีขึ้น
 
  • รับประทานแคลเซียม และวิตามินดีจากอาหารอย่างเพียงพอ และเสริมเมื่อจำเป็น
  • ไปพบแพทย์เพื่อเข้ารับการตรวจสุขภาพที่จำเป็นสำหรับผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน
  • หันมารับประทานอาหารไขมันต่ำและอาหารที่อุดมไปด้วยกากใย
  • พยายามลดน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม
  • งดสูบบุหรี่ และงดดื่มสุรา
  • ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
  • พยายามนอนให้มากขึ้น รวมทั้งเข้านอนและตื่นนอนให้เป็นเวลา
  • แต่งตัวด้วยเสื้อผ้าที่ช่วยระบายความร้อนได้ดี
  • ผ่อนคลายความเครียด


ทั้งหมดนี้ไม่เพียงช่วยบรรเทาอาการผิดปกติอันเนื่องมาจากความผันผวนของฮอร์โมน แต่ยังส่งผลดีต่อสุขภาพโดยรวมของคุณในระยะยาวอีกด้วย


เมื่อชีวิตเดินทางมาถึงวัยหมดประจำเดือน ไม่ใช่ว่าคุณจะต้องเจอกับเรื่องไม่น่าอภิรมย์เสมอไปเสียเมื่อไร ยอมรับ เรียนรู้ และทำความเข้าใจกับความเปลี่ยนแปลง เพื่อให้ช่วงเปลี่ยนผ่านของวัย เป็นไปอย่างราบรื่น end.gif
 
Posted by Bumrungrad International
Health Briefs
ผู้สูบบุหรี่ทางอ้อมเสี่ยงโรคไขมันพอกตับ นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย วิทยาเขตริเวอร์ไซด์ระบุว่า ผู้สูบบุหรี่ทางอ้อมหรือ Second-hand Smoker มีความเสี่ยงต่อภาวะไขมันพอกตับ (Nonalcoholic Fatty Liver Disease) เช่นเดียวกัน แม้จะไม่ได้ดื่มแอลกอฮอล์เลยก็ตาม
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
ปล่อยไว้ไม่ดีแน่ ถ้าเป็นโรคกรดไหลย้อน
หากเป็นเมื่อหลายปีก่อน หลายคนอาจทำหน้าสงสัยเมื่อพูดถึงโรคกรดไหลย้อนหรือ Gastro-esophageal Reflux Disease (GERD) แต่ปัจจุบันโรคดังกล่าวเริ่มเป็นที่คุ้นเคยมากขึ้น สาเหตุก็มาจากจำนวนผู้ป่วยที่เพิ่มมากขึ้นนั่นเอง
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
ตั้งครรภ์ปลอดภัย แม้วัยเกิน 30
ปัจจุบัน ผู้หญิงมีแนวโน้มที่จะแต่งงานมีครอบครัวช้าลง และมักจะ
ตั้งครรภ์แรกเมื่ออายุเข้าสู่ช่วงวัย 30 ไปแล้ว การศึกษาข้อมูล
ความรู้ในเชิงสุขภาพเพื่อเตรียมตัวก่อนตั้งครรภ์อย่างปลอดภัย
จึงเป็นเรื่องที่ควรให้ความสำคัญอย่างยิ่ง
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
ไขข้อข้องใจ หมดประจำเดือนก่อนวัยได้หรือ
เมื่อเข้าสู่วัยกลางคน ผู้หญิงหลายคนเริ่มรู้สึกว่าสุขภาพเสื่อมถอยลงอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นปัญหาเรื่องการนอนหลับ จิตใจหดหู่ เหงาเศร้า และเหนื่อยสะสม อาการเหล่านี้อาจไม่ได้เป็นผลมาจากความตึงเครียดเท่านั้นแต่อาจเป็นผลลัพธ์จากการหมดประจำเดือนที่มาเยือนก่อนวัยอันควรก็เป็นได้ นพ.พันธ์ศักดิ์ ศุกระฤกษ์ สูตินรีแพทย์ และผู้เชี่ยวชาญด้านฮอร์โมนต่อมไร้ท่อและการเจริญพันธุ์ ให้ความรู้กับเราไว้อย่างน่าสนใจ
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
อยู่อย่างเข้าใจวัยหมดประจำเดือน
การหมดประจำเดือนเป็นเรื่องธรรมชาติ เป็นช่วงเปลี่ยนผ่านช่วงหนึ่งของชีวิตเรียนรู้ ทำความเข้าใจเพื่อการข้ามผ่านที่ราบรื่น และสง่างาม
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
เทคโนโลยีการตรวจวินิจฉัยความผิดปกติในช่องท้อง
ระบบทางเดินอาหารประกอบด้วยอวัยวะหลายส่วน เริ่มจากปาก หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ ไปจนถึงทวารหนักรวมกันแล้วมีความยาวถึง 30 ฟุตโดยประมาณ
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
รู้จักเพื่อให้ห่างไกล มะเร็งลำไส้ใหญ่ และทวารหนัก
ทำความรู้จักกับโรคมะเร็งระบบทางเดินอาหารที่พบได้บ่อย และผู้ป่วยมีอัตราการเสียชีวิตสูง แต่แทบไม่มีอาการบ่งชี้เลยในระยะต้น หากคุณอยู่ในกลุ่มเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก คือภัยร้ายที่ใกล้ตัวคุณมากกว่าที่คิด
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
บำรุงราษฎร์เปิดตัวโครงการ Great Chef ปี 2553
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
ภาวะไขมันพอกตับ ใครบ้างที่ต้องระวัง
ภาวะไขมันพอกตับในผู้ที่ไม่ดื่มแอลกอฮอล์ หรือ NAFLD เป็นชื่อเรียกรวมของความผิดปกติที่เกิดกับตับซึ่งเริ่มจากไขมันพอกตับ ซึ่งสามารถนำไปสู่ภาวะตับวายและมะเร็งตับ
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
Q&A อาการผิดปกติต่างๆ ของระบบทางเดินอาหาร
อาการผิดปกติต่างๆ ของระบบทางเดินอาหารจัดเป็นอาการที่พบได้บ่อย และเกี่ยวข้องกับกิจวัตรประจำวันรวมถึงสุขลักษณะเป็นอย่างมาก Better Health ฉบับนี้ได้รับความอนุเคราะห์จาก นพ.วีระกิตติ์ อภิรัฐประชาศิลป์ อายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและโรคตับ มาช่วยไขข้อข้องใจเรื่องเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหารของคุณ
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments
ปวดท้อง ท้องเสีย ท้องผูก คุณรู้จักอาการเหล่านี้ดีพอแล้วหรือยัง?
เราทุกคนล้วนต้องเคยพบเจอกับปัญหาในช่องท้องอย่างอาการปวดท้อง ท้องเสีย หรือท้องผูกกันมาแล้วทั้งสิ้น แม้ส่วนใหญ่จะไม่ได้เกิดจากสาเหตุที่รุนแรง แต่โรคภัยร้ายแรงหลายโรคก็มีอาการเช่นว่านี้ รวมอยู่ด้วย เรามาทำความรู้จักกับอาการธรรมดาที่อาจไม่ธรรมดากันดีกว่า
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2010
comments

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ