โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ รู้ทัน รับมือได้

ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ อาจเป็นอาการธรรมดาสามัญที่หลายคนไม่ให้ความสนใจ แต่คุณทราบหรือไม่ว่านี่อาจเป็นอาการของภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ หนึ่งในโรคหัวใจที่พบได้บ่อยชนิดหนึ่งซึ่งไม่เพียงบั่นทอน คุณภาพชีวิตแต่ยังเป็นภัยคุกคาม


ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะคืออะไร เกิดจากสาเหตุใด มีอาการโดยละเอียดอย่างไร และจะรักษาได้หรือไม่ ฉบับนี้พูดคุยกับนพ. โชติกร คุณวัฒน์ อายุรแพทย์โรคหัวใจเพื่อหาคำตอบมาฝากคุณ


ช้าไป เร็วไป ไม่สม่ำเสมอ

โดยทั่วไปแล้วอัตราการเต้นของหัวใจคนเราจะอยู่ที่ประมาณ 60 - 100 ครั้งต่อนาที มีจังหวะการเต้นสม่ำเสมอ โดยหัวใจห้องข้างบนและข้างล่างจะเต้นในจังหวะที่สัมพันธ์กัน แต่เมื่อใดก็ตามที่หัวใจเต้นช้า เต้นเร็วเต้นเป็นจังหวะไม่สม่ำเสมอ ไม่สัมพันธ์กัน มีหยุดบางช่วง นั่นหมายถึงว่าเกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะขึ้น

ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะพบได้ทั่วไปในผู้ป่วยทุกกลุ่มวัย โดยเกิดจากสาเหตุที่แตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละราย ซึ่งนพ. โชติกรสรุปสาเหตุสำคัญ ๆ ไว้ดังนี้

  • ความผิดปกติตั้งแต่กำเนิด เช่น มีผนังหัวใจหนามาก ผู้ป่วยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะที่อายุน้อย ๆ มักมีสาเหตุมาจากความผิดปกติมาตั้งแต่กำเนิด
  • ความผิดปกติทางร่างกายที่มีผลต่อการทำงานของหัวใจ อาทิ เบาหวานความดันโลหิต ไขมันในเลือด หลอดเลือดหัวใจตีบ ความดันโลหิตสูงไขมันในเลือดสูง เบาหวาน ซึ่งมักพบในผู้ป่วยกลุ่มที่เป็นผู้สูงอายุ
  • อาหารบางอย่าง เช่น ชา กาแฟ น้ำอัดลม ช็อกโกแลต
  • ยารักษาโรคบางชนิด อาทิ ยาที่มีส่วนประกอบของแอมเฟตามีน ยารักษาโรคหอบหืด
  • ความผิดปกติอื่น ๆ ที่ส่งผลต่อการทำงานของหัวใจ อาทิ ภาวะต่อม ไทรอยด์ทำงานผิดปกติ อิเล็กโทรไลต์ในร่างกายผิดปกติ เช่น แมกนีเซียม โพแทสเซียม เป็นต้น
  • ความเครียดและความวิตกกังวล


ปัจจัยทั้งหมดนี้ล้วนส่งผลต่อระบบไฟฟ้าในหัวใจ ทำให้กระแสไฟฟ้าในหัวใจเปลี่ยนไป เกิดคลื่นไฟฟ้าหมุนวน หรือทำให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจรในห้องหัวใจที่ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะได้ ซึ่งหากเป็นการเต้นเร็วผิดปกติ จากหัวใจห้องบนแบบเต้นพลิ้วก็อาจทำให้เกิดลิ่มเลือดในหัวใจ ซึ่งถ้าลิ่มเลือดนี้หลุดไปที่สมองก็มีโอกาสทำให้เป็นอัมพาตได้ หรือถ้าหัวใจห้องล่างเต้นเร็วผิดปกติก็จะทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองได้ไม่ดี และหาก ปล่อยไว้นานหัวใจก็อาจจะเต้นพลิ้วและอาจจะหยุดเต้นได้

อย่างไรก็ตาม นพ. โชติกรอธิบายว่า อาการหัวใจเต้นผิดจังหวะนั้นไม่ได้เป็นอันตรายไปเสียทั้งหมด “เมื่อเกิดอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะขึ้นแพทย์จะวิเคราะห์ว่าเป็นหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดใด เช่น หากเป็นการเต้น แทรกธรรมดาจากห้องข้างบนหรือห้องข้างล่างของหัวใจ แต่ตรวจแล้วไม่พบสัญญาณของหลอดเลือดอุดตัน หรือ หัวใจอ่อนแรง ก็ไม่เป็นอันตรายแต่ถ้าเป็นหัวใจเต้นพลิ้ว หรือ Atrial Fibrillation ซึ่งมักพบในผู้ป่วย สูงอายุ พวกนี้เป็นอันตรายได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวเช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง”
 

วินิจฉัยอย่างละเอียด

      ผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะบางรายมาพบแพทย์ด้วยอาการใจสั่นหน้ามืด หายใจขัด เป็นลมหมดสติ บางรายมาด้วยอาการเจ็บแน่นหน้าอก ในขณะที่บางรายไม่มีอาการเลย แต่เป็นการตรวจพบภายหลังดังนั้นการวินิจฉัยโรคอย่างละเอียดจึงสำคัญอย่างยิ่ง โดยแพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติผู้ป่วยเพื่อคัดแยกว่าอาการ ที่ผู้ป่วยประสบนั้นคือหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือไม่

ซึ่งแพทย์จะต้องคัดกรองโรคอื่น ๆ ที่ส่งผลกระทบต่อการเต้นของ หัวใจเสียก่อน
“ในขั้นแรกแพทย์จะตรวจร่างกายดูว่ามีการเต้นของ หัวใจที่ผิดปกติ เสียงหัวใจผิดปกติ หรือขนาดหัวใจโต หรือไม่ ตรวจเลือด ตรวจสารต่าง ๆ ในร่างกาย ตรวจดู การทำงานของต่อมไทรอยด์ และตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ” นพ. โชติกรอธิบาย “การที่ตรวจไม่เจอ ณ ขณะนั้น ไม่ได้ แปลว่าผู้ป่วยไม่ได้เป็น เพราะบางครั้งอาการอาจเกิดขึ้น ชั่วขณะแล้วหายไป ในช่วงเวลาที่ปกติก็ตรวจไม่พบอะไร กรณีแบบนี้ต้อง ตรวจเพิ่มเติม เช่น ตรวจมอนิเตอร์ 24 ชั่วโมง โดยจะติดเครื่องตรวจ ให้ผู้ป่วยนำกลับบ้านไปแล้วค่อยกลับมาพบแพทย์อีกทีภายใน 24 ชั่วโมง เพื่อวิเคราะห์ดูว่ามีหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือไม่ เป็นต้น

ส่วนอีกกรณี คือ ผู้ป่วยเป็นนาน ๆ ครั้ง เราก็มีเครื่องมือที่เรียกว่า Event Monitor ให้ผู้ป่วย พกกลับบ้าน เมื่อรู้สึกว่ามีอาการก็กดปุ่มและนำมาแนบหน้าอกเพื่อบันทึก อาการผิดปกติ” นอกจากนี้ แพทย์อาจพิจารณาตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงสะท้อนความ ถี่สูง (Echocardiogram) ซึ่งเป็นการตรวจที่ช่วยให้แพทย์เห็นโครงสร้าง หัวใจ โดยดูว่ามีลิ้นหัวใจรั่ว ผนังหัวใจบีบตัวไม่ปกติ หัวใจอ่อนแรงหรือไม่ ผู้ป่วยอาจต้องวิ่งสายพาน (Exercise Stress Test) เพื่อวัดความผิดปกติของ หัวใจเมื่อถูกกระตุ้นให้ทำงานหนักซึ่งส่วนใหญ่แพทย์จะไล่เรียงตรวจ เพื่อให้แน่ใจที่สุด รวมทั้งวินิจฉัยว่าผู้ป่วยเป็นภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ชนิดใดและมีอันตรายหรือไม่

"ตามปกติแล้วอัตราการเต้นของหัวใจจะอยู่ที่ประมาณ 60 - 100 ครั้งต่อนาที มีจังหวะการเต้นสม่ำเสมอโดยหัวใจห้องข้างบนและข้างล่างจะเต้นในจังหวะที่สัมพันธ์กัน" นพ. โชติกร คุณวัฒน์

 

รักษาที่ต้นเหตุ

สำหรับการรักษาหัวใจเต้นผิดจังหวะนั้น จะเป็นการรักษาตามสาเหตุ ของโรคเนื่องจากหัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดได้จากหลายสาเหตุ ผู้ป่วยที่มี อาการหัวใจเต้นผิดจังหวะจากการรับประทานยาบางชนิด แพทย์อาจ พิจารณาให้หยุดยาก่อน ในรายที่มีหัวใจเต้นผิดจังหวะเนื่องจากต่อมไทรอยด์ ผิดปกติ แพทย์ก็จะรักษาความผิดปกติของไทรอยด์นั้น หรือบางกรณีเกิด จากหลอดเลือดหัวใจอุดตัน ก็อาจต้องรักษาโดยทำบายพาส หรือใส่ ขดลวดเพื่อขยายหลอดเลือด เป็นต้น

“กรณีที่ผู้ป่วยมีหัวใจเต้นผิดปกติแบบเต้นเร็วบางชนิด มีอาการอยู่ บ่อย ๆ แต่ไม่อยากรับประทานยาไปตลอด แพทย์อาจแนะนำให้รักษาด้วย การจี้ไฟฟ้า โดยการสอดสายสวนเข้าไปยังตำแหน่งที่เชื่อว่าเป็นสาเหตุของ ความผิดปกติโดยสอดเข้าจากทางหน้าขาผ่านเข้าไปทางหลอดเลือดดำ เข้าสู่หัวใจที่ปลายสายสวนจะมีจุดปล่อยกระแสไฟฟ้า ซึ่งจะปล่อยกระแส ไฟฟ้าไปทำลายจุดที่ทำให้หัวใจเต้นผิดปกติ” นพ. โชติกรกล่าว

ส่วนในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการหัวใจเต้นช้าโดยไม่ได้เกิดจากยาหรือ ต่อมไทรอยด์ผิดปกติ การรักษาอาจทำได้โดยใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจหรือ Pacemaker แต่หากเป็นกรณีหัวใจอ่อนแรงแล้วรักษาด้วยยาไม่ดีขึ้น การปล่อยไว้จะทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะแล้วอาจมีอันตรายถึงชีวิตได้ ผู้ป่วยกลุ่มนี้อาจต้องใส่เครื่องช่วยกระตุกหัวใจ (Defibrillator) ที่จะคอย กระตุกให้หัวใจกลับมาทำงานปกติทุกครั้งที่ได้รับสัญญาณผิดปกติ

นอกจากนี้ หากผู้ป่วยมีอาการหัวใจอ่อนแรงและน้ำท่วมปอดอยู่บ่อย ๆ แพทย์จะมีวิธีช่วยคือการใส่เครื่องช่วยรักษาที่เรียกว่า Cardiac Resynchronization Therapy ซึ่งเป็นเครื่องช่วยการบีบตัวของห้องข้างล่างหัวใจ ที่รวมเอาเครื่องช่วยกระตุกหัวใจไว้ด้วยทำให้หัวใจห้องข้างล่างทำงาน สัมพันธ์กันและช่วยให้บีบตัวได้มากขึ้นและทำให้ไม่เกิดภาวะน้ำท่วมปอด

รู้ทัน รับมือได้

ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ไม่ได้เป็นมาตั้งแต่กำเนิดนั้น สามารถป้องกัน ได้ด้วยการหมั่นดูแลสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ เข้ารับการตรวจร่างกาย ประจำปีเพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีความผิดปกติของสารต่าง ๆ ในร่างกาย รวมถึง ดูการทำงานของต่อมไทรอยด์ และถ้าเมื่อไรที่มีอาการผิดปกติ อาทิ ใจสั่น หัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ มีอาการเหนื่อย เจ็บหน้าอก หน้ามืด เป็นลม หรือ รู้สึกได้ว่าหัวใจเต้นผิดจังหวะ ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยหาสาเหตุ ที่แท้จริงต่อไป

Posted by Bumrungrad International
โรคมือปากเท้า...สิ่งที่พ่อแม่ควรรู้เพื่อลูกรัก
คุณพ่อคุณแม่จะมีทางใดที่จะรู้ว่าลูกรักกำลังป่วยด้วยโรคมือปากเท้า และจะมีโอกาสป่วยเป็นโรคนี้ไหม อีกทั้งมีวิธีใดที่จะป้องกันหรือรักษาให้หายโดยไม่เกิดเรื่องร้ายแรงต่างๆ นี้ได้ คุณหมอขออนุญาตรวบรวมคำถามและคำตอบต่างๆ มาให้ไว้ที่นี้
Posted by Bumrungrad International
January 15, 2014
comments
ข่าวสารโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์
สถาบันกระดูกสันหลังบำรุงราษฎร์ร่วมกับโรงพยาบาล เซนต์ แอนนา ประเทศเยอรมนี จัดอบรมเชิงปฏิบัติการการผ่าตัดกระดูกสันหลังผ่านกล้องเอ็นโดสโคป ประจำปี 2557 ซึ่งเป็นการจัดในประเทศไทยต่อเนื่องเป็น ครั้งที่ 5
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
บุหรี่-เหล้า ส่วนผสมของมะเร็งหลอดอาหาร
ไม่ว่าจะเป็นเหล้าหรือบุหรี่ต่างก็เป็นสาเหตุสำคัญของโรคมะเร็งในหลอดอาหาร แต่จากการศึกษาล่าสุดซึ่งได้รับการตีพิมพ์ใน The American Journal of Gastroenterology พบว่า ผู้ที่ทั้งดื่มแอลกอฮอล์และสูบบุหรี่ควบคู่กันนั้น มีโอกาสที่จะเป็นมะเร็งในหลอดอาหารมากกว่าผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์หรือสูบบุหรี่เพียงอย่างใดอย่างหนึ่งถึงเกือบสองเท่าตัว
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ถาม-ตอบ โรคระบบทางเดินอาหาร
ปัญหาสุขภาพช่องท้องเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย และบางครั้งอาจเกิดในสถานการณ์ที่ยากจะรับมือ คำแนะนำที่ถูกต้องจากผู้เชี่ยวชาญจะช่วยให้คุณจัดการกับปัญหาได้อย่างถูกต้องและลดความกังวลไปได้มาก
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
โรคของตับอ่อน อีกหนึ่งภัยร้ายในระบบทางเดินอาหาร
ตับอ่อนอักเสบ มะเร็งตับอ่อน และถุงน้ำในตับอ่อน อาจเป็นโรคที่พบได้ไม่บ่อยนักเมื่อเทียบกับโรคในระบบทางเดินอาหารอื่น ๆ แต่โรคที่เกี่ยวกับตับอ่อนเหล่านี้มีความรุนแรงและในบางกรณีไม่มีอาการบ่งชี้และไม่ทราบสาเหตุที่ชัดเจน
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ภาวะตัวเหลือง ตาเหลือง จากท่อน้ำดีอุดตัน
หลายคนรู้จักภาวะตัวเหลืองตาเหลืองจากดีซ่าน แต่ท่อน้ำดีอุดตันคืออะไร และเกี่ยวข้องกับภาวะตัวเหลืองตาเหลืองอย่างไร?
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ไม่ร้ายแรงแต่เรื้อรัง รู้จัก เข้าใจโรค IBS
อาการปวดท้องน้อย ท้องผูก ท้องเสียต่อเนื่องเป็นเวลานาน รับประทานยาแล้วก็ยังไม่หายขาด สร้างความกังวลและเป็นอุปสรรค ต่อการใช้ชีวิตประจำวัน จะทำ อย่างไรเมื่อเป็น โรคลำไส้แปรปรวน
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
อาการปวดท้อง กับโรคกระเพาะอาหาร
โรคที่เกี่ยวข้องกับกระเพาะอาหารดูจะเป็นโรคที่คุ้นเคยกันดีสำหรับคนทั่วไป เมื่อมีอาการปวดท้องหลายคนจึงคิดถึงโรคกระเพาะก่อนเป็นสาเหตุแรก จริงหรือไม่ที่โรคกระเพาะอาหารทำงานผิดปกติต้องมาพร้อมกับอาการ ปวดท้อง อาการปวดท้องบอกอะไรกับเราบ้าง และปวดท้องแบบไหนที่คุณไม่อาจนิ่งนอนใจ คำตอบรอคุณอยู่แล้วใน Better Health ฉบับนี้
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ข่าวสารบำรุงราษฎร์
33 ปี รพ.บำรุงราษฎร์ ร่วมส่งเสริมสุขภาพดีสู่สังคมไทยโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ จัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพสังคม เนื่องในโอกาสครบรอบ 33 ปี ถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องใน วันเฉลิมพระชนมพรรษา 5 ธันวาคม 2556 ที่ผ่านมา
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
รู้จักแพทย์บำรุงราษฎร์
เพราะมุ่งมั่นที่จะมอบการดูแลที่ดีที่สุดให้แก่ผู้ป่วย โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์จึงไม่เคยหยุดพัฒนาตัวเอง โดยมีเป้าหมายเพื่อดำรงและสร้างสรรค์ความเป็นเลิศในการให้บริการด้านการแพทย์
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ขยันเดินลดเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง
เพียงไม่กี่ก้าว คุณก็ลดความเสี่ยงจากภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและโรคหลอดเลือดสมองลงได้การศึกษาชิ้นใหม่ในผู้มีภาวะก่อนเบาหวานพบประโยชน์มหาศาลจากการขยันเดินซึ่งช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจได้เป็นอย่างดี
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
ใช่หรือไม่? กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดแบบเฉียบพลัน หรือที่เรียกกันอย่าง คุ้นปากกว่าหัวใจวายนั้นเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตของ คนไทยเช่นเดียวกับคนทั่วโลก โดยข้อมูลจากสถาบันโรคทรวงอก ระบุว่าในระหว่างปี พ.ศ. 2548-2552
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
ถาม-ตอบ เกี่ยวกับโรคหัวใจ
โรคหัวใจเป็นหนึ่งในโรคร้ายแรงที่สร้างความทุกข์กายและกังวลใจให้กับผู้ป่วยและคน รอบข้าง มาหาคำตอบกับปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจกัน เพื่อหลีกเลี่ยงความ เสี่ยงต่อการเกิดโรค 
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
5 เรื่องเกี่ยวกับโรคหัวใจที่คุณอาจเข้าใจผิด
เรื่องเกี่ยวกับโรคหัวใจที่คุณอาจเข้าใจผิดความเข้าใจผิดหลายประการเกี่ยวกับโรคหัวใจอาจทำให้คุณเสี่ยชีวิตโดยไม่รู้ตัวใ นรอบหลายทศวรรษที่ผ่านมา
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
สรีรวิทยาไฟฟ้ารักษาโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ
EP Study กับการวินิจฉัยและรักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะความรู้และเทคนิคใหม่ในการรักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ เป็นความหวังของผู้ป่วยอย่างแท้จริง
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ รู้ทัน รับมือได้
ทุกเรื่องที่คุณควรรู้เกี่ยวกับ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ วูบ ใจสั่น เหนื่อยง่าย รู้สึกคล้ายจะเป็นลม อาจเป็นอาการธรรมดาสามัญที่หลายคนไม่ให้ความสนใจ แต่คุณทราบหรือไม่ว่า นี่อาจเป็นอาการของภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะหนึ่งในโรคหัวใจที่พบได้บ่อยชนิดหนึ่งซึ่งไม่เพียงบั่นทอนคุณภาพชีวิตแต่ยังเป็นภัยคุกคามให้ผู้ป่วยถึงแก่ชีวิตได้อีกด้วย
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ