ส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ จำเป็นอย่างไร

การตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักช่วยลดอัตราการเกิดและเสียชีวิตจากมะเร็งลงไปได้มาก


โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักเป็นมะเร็งที่อาจป้องกันและรักษาโดยหวังผลให้หายขาดได้ หากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรก ๆ พาคุณไปคุยกับ พญ. พวงเพ็ญ สิริสุวรรณทัศน์ อายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ เพื่อทำความเข้าใจกับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักด้วยการส่องกล้องให้ดียิ่งขึ้น
 

Better Health: สถานการณ์ของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักในประเทศไทยเป็นอย่างไรบ้างคะ


พญ. พวงเพ็ญ      โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักเป็นมะเร็งชนิดที่พบบ่อยเป็นอันดับ 4 ในประเทศไทยโดยพบมากเป็นอันดับ 3 ในผู้ชาย และอันดับ 5 ในผู้หญิง ซึ่งจำนวนผู้ป่วยมีแนวโน้มสูงขึ้นเรื่อย ๆ ค่ะ


Better Health: ผู้ป่วยทราบได้อย่างไรคะว่าตนเองเป็นมะเร็ง

พญ. พวงเพ็ญ      ผู้ป่วยมักจะไม่ทราบค่ะ ก่อนอื่นเราต้องแบ่งผู้ป่วยออกเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มแรกคือคนที่ดูแลใส่ใจและเห็นความสำคัญของการรักษาสุขภาพ เมื่อถึงเวลาก็มาตรวจร่างกาย ร่วมกับตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ ซึ่งกลุ่มนี้มักจะมีไม่มากนัก กลุ่มที่สองได้แก่ กลุ่มที่มีอาการแปลก ๆ แล้วรีบมาหาหมอด้วยความกลัวที่จะเป็นมะเร็งซึ่งก็มีบ้างที่บังเอิญพบเนื้องอก หรือติ่งเนื้อที่ยังไม่กลายเป็นมะเร็ง กลุ่มนี้จะรักษาได้ง่าย ส่วนกลุ่มสุดท้ายเป็นกลุ่มที่มีอาการผิดปกติอย่างชัดเจน เช่น ถ่ายอุจจาระเป็นเลือดบ่อย ๆ จนเริ่มไม่แน่ใจเลยมาพบแพทย์ตรวจจึงค่อยทราบ ซึ่งก็มีไม่น้อยที่พบว่าโรคได้ดำเนินไปพอควรแล้ว  


Better Health: พอจะมีอาการเตือนอะไรให้เราสังเกตได้บ้างคะ

พญ. พวงเพ็ญ      โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักเป็นมะเร็งอีกชนิดหนึ่งที่อาจป้องกันได้เนื่องจากมีระยะก่อนเป็นมะเร็งค่อนข้างนานและสามารถตรวจพบได้ แต่จะสังเกตอาการได้ยาก เพราะแม้เป็นมะเร็งไปแล้วแต่ถ้ายังอยู่ในระยะต้น ๆ ก็มักจะไม่ปรากฏอาการผิดปกติใด ๆ หากจะมีอาการก็เป็นอาการทั่วไป เช่น ท้องอืด แน่นท้อง ท้องเสีย ท้องผูก บางรายถ่ายเป็นเลือดซึ่งหลายคนคิดว่าเป็นแค่ริดสีดวงทวารจึงไม่ได้กังวลอะไร และไม่เห็นความจำเป็นว่าจะต้องมาปรึกษาแพทย์

ขอทำความเข้าใจก่อนว่าการมาพบแพทย์สมัยนี้ เราไม่ควรคิดว่าเป็นการมารักษาโรคแต่อยากให้คิดว่าเป็นการมารับคำแนะนำในการดูแลสุขภาพ การตรวจสุขภาพเป็นประจำเป็นเรื่องที่ควรทำนะคะ ซึ่งสำหรับโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก ก็มีคำแนะนำว่าสำหรับคนทั่วไปที่สุขภาพดี ไม่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็ง ควรตรวจคัดกรองโรคโดยการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ (Total Colonoscopy) เมื่ออายุ 50 ปี  


Better Health: นอกจากการส่องกล้องแล้ว มีวิธีการตรวจแบบอื่นอีกไหมคะ

พญ. พวงเพ็ญ      จริง ๆ ตรวจได้หลายวิธีค่ะ ไม่ว่าจะเป็นการตรวจอุจจาระหรือการสวนแป้งเอกซเรย์ตรวจลำไส้ แต่โอกาสที่จะเจอมีน้อยมากการตรวจที่ดีกว่าการสวนแป้งเอกซเรย์ คือการเอกซเรย์ด้วยคอมพิวเตอร์ที่เรียกว่าการส่องตรวจลำใส้ใหญ่ด้วยกล้องเสมือนจริง (Virtual Colonoscopy) ที่สามารถตรวจพบติ่งเนื้อขนาดมากกว่า 0.6 เซนติเมตรได้ประมาณร้อยละ 60 ถึง 90 ซึ่งจะเป็นอีกทางเลือกสำหรับผู้ป่วยที่ไม่ต้องการส่องกล้อง แต่มีข้อเสียคือถ้าพบเนื้องอก ก็ต้องมาส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่เพื่อตัดเนื้องอกอีกครั้ง หรือสมมติว่าตรวจพบและสงสัยว่าจะเป็นมะเร็งจริง ๆ ก่อนจะรักษา ก็ต้องมีการส่องกล้องตรวจอยู่ดี

เราต้องไม่ลืมว่าการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักมีเป้าหมายเพื่อการป้องกัน การส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่จัดว่าเป็น ‘มาตรฐานทอง’หรือ Gold Standard ที่แนะนำให้ใช้กันทั่วโลกเพราะสิ่งที่เรามองหาคือความผิดปกติของเนื้อเยื่อในลำไส้ใหญ่ที่มีแนวโน้มจะก่อให้เกิดปัญหาต่อไปในอนาคต เช่น การอักเสบ กระเปาะ และติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ ซึ่งเมื่อตรวจพบ ผู้ป่วยจะได้ประโยชน์จากการตรวจแน่นอนค่ะ


Better Health: คุณหมอลองยกตัวอย่างได้ไหมคะ

พญ. พวงเพ็ญ      อย่างเช่นเราส่องกล้องไปเจอติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ ซึ่งถือว่าเป็นเนื้องอกระยะก่อนเป็นมะเร็ง เราก็สามารถตัดติ่งเนื้อนั้นออกได้เลย และจะสามารถแบ่งกลุ่มผู้ป่วยได้ว่าผู้ป่วยรายนั้น ๆ อยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงหรือไม่ ถ้ามีความเสี่ยงสูงก็เฝ้าระวังต่อไปอย่างใกล้ชิดถ้าความเสี่ยงต่ำก็หมายความว่า ผู้ป่วยจะปลอดภัยจากมะเร็งไปได้อีกนานในบางการศึกษาบอกว่าเราสามารถลดอัตราการเกิดมะเร็ง หรือการเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักลงไปได้ตั้งแต่ร้อยละ 23-31 ซึ่งเป็นตัวเลขที่ไม่น้อยเลย


Better Health: การส่องกล้องตรวจลำไส้มีข้อจำกัดอะไรบ้างคะ 

พญ. พวงเพ็ญ     อย่างแรกเลยคือเรื่องค่าใช้จ่าย ที่ปัจจุบันยังค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับการตรวจอุจจาระหรือการเอกซเรย์ทั่วไป แต่ลองพิจารณาเปรียบเทียบกับสิ่งที่จะเกิดขึ้นเมื่อต้องรักษามะเร็งสิคะ ไหนจะค่าผ่าตัด ค่าเคมีบำบัด ค่าเดินทาง รวมทั้งความปกติสุขในชีวิตที่ประเมินค่าไม่ได้ การป้องกันและลดโอกาสตั้งแต่แรก ๆ น่าจะดีกว่า ข้อจำกัดเรื่องที่สองคือ ทักษะของแพทย์ผู้ทำการตรวจค่ะ เพราะการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่แพทย์ต้องผ่านการฝึกฝนเป็นการเฉพาะเพื่อให้มีทักษะสูง ข้อต่อมาคือ ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น เช่น ผลข้างเคียงจากยานอนหลับ ภาวะหยุดหายใจระหว่างหลับ เลือดออกในลำไส้ ลำไส้ทะลุ เป็นต้น
 


Better Health: ในกรณีหลังนี่ เราจะมั่นใจได้อย่างไรคะว่าจะปลอดภัยจากภาวะแทรกซ้อน  

พญ. พวงเพ็ญ      มั่นใจได้ค่ะ หากเลือกตรวจกับแพทย์ที่ได้รับการฝึกฝนมาอย่างดีจนมีทักษะสูง โอกาสที่จะพลาดและเกิดภาวะแทรกซ้อนนั้นน้อยมาก อย่างเรื่องเลือดออกกับลำไส้ทะลุโอกาสที่จะเกิดอยู่ที่ประมาณ 1 ใน 3,000-5,000 ตามข้อมูลการศึกษาในต่างประเทศเพื่อหาอุบัติการณ์ของภาวะแทรกซ้อนจากการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่


ถ้ายังกังวลใจอยู่ หมอก็จะให้ความมั่นใจว่าเราจะให้การดูแลผู้มารับการตรวจอย่างดีทั้งก่อนตรวจ ขณะตรวจ และหลังจากตรวจแล้ว โดยก่อนตรวจแพทย์จะต้องพบและคุยกับผู้ป่วยหรือผู้มารับการตรวจก่อน ดูว่าจะมีความเสี่ยงประการใด


หรือไม่ซึ่งส่วนมากจะแก้ไขได้ เช่น ถ้ารับประทานยาละลายลิ่มเลือดอยู่ก็จะแนะให้หยุดสัก 5-7 วัน บางรายมีปัญหาเรื่องหยุดหายใจระหว่างหลับ หรือคอสั้น น้ำหนักมาก เช่นนี้ แพทย์ผู้ทำการตรวจก็จะต้องขอความร่วมมือกับวิสัญญีแพทย์เพื่อให้มkคอยตรวจสอบเรื่องการหายใจและชีพจรในระหว่างทำการตรวจ ทั้งนี้ แพทย์จะต้องประเมินผู้มาตรวจเป็นราย ๆ ไป สำหรับผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงจริง ๆ แพทย์จะต้องแจ้งให้ผู้ป่วยทราบถึงความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นก่อนทำการตรวจ เพื่อให้ผู้ป่วยตัดสินใจว่าจะตรวจหรือไม่ค่ะ


เมื่อคุณมีสุขภาพดีแล้วเดินเข้ามาขอรับการตรวจ เราก็ต้องพยายามอย่างเต็มที่เพื่อให้คุณเดินยิ้มอย่างมีความสุขกลับ ออกไป เพราะฉะนั้น อย่ามัวแต่กังวลจนละเลยโอกาสที่จะดูแลตัวเองนะคะ
 
Posted by Bumrungrad International
จะทำอย่างไรเมื่อหมอบอกต้องผ่าตัด คงเป็นคำถามในใจของใครหลายๆ คน โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มักมีโรคอื่นร่วมด้วย การจะตัดสินใจบอกหมอว่าตกลง ผมยอมผ่าตัด คงไม่ใช่เรื่องที่ทำกันได้ง่ายๆ หมอมีตัวอย่างของผู้ป่วยอายุ 70 ปีจะเล่าให้ฟังครับ
Posted by Bumrungrad International
January 16, 2012
comments
Health briefs
ออกกำลังกายแม้เพียงน้อยนิดก็ดีมากพอสำหรับหัวใจ
Posted by Bumrungrad International
January 06, 2012
comments
รับมือกับโรคหัวใจในเด็ก
โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด ซับซ้อน และบางครั้งไม่อาจสังเกตอาการได้ทันที แต่กว่าร้อยละ 99 สามารถรักษาให้ดีขึ้นได้
Posted by Bumrungrad International
January 06, 2012
comments
เมื่อช่วงปลายปี 2554 หลายๆ คนคงได้ยินคำว่า “ไข้หวัดใหญ่ไอโอวา” จากข่าวทั้งหนังสือพิมพ์ วิทยุและโทรทัศน์ ซึ่งได้รายงานว่า พบการแพร่ระบาดของไข้หวัดใหญ่ชนิดนี้ในหลายมลรัฐของประเทศสหรัฐอเมริกา สำหรับในประเทศไทย ถึงแม้ขณะนี้จะยังไม่มีรายงานพบผู้ป่วยติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ไอโอวา โดยยังคงเป็นเชื้อที่แพร่ระบาดในประเทศสหรัฐอเมริกาเท่านั้น แต่เนื่องจากโรคนี้สามารถแพร่ระบาดจากคนสู่คนได้โดยง่าย จึงอยากให้มาทำความรู้จักกับ “ไข้หวัดใหญ่ไอโอวา” กัน
Posted by Bumrungrad International
January 05, 2012
comments
Q & A ตอบคำถาม นพ. วัธนพล พิพัฒนนันท์ อายุรแพทย์โรคหัวใจ กรุงเทพ

พฤติกรรมการใช้ชีวิตของคนเราในแต่ละวันส่งผลอย่างมากต่อการดูแลสุขภาพร่างกาย ฉบับนี้มี นพ. วัธนพล พิพัฒนนันท์ อายุรแพทย์โรคหัวใจ มาช่วยไขข้อข้องใจของคุณกัน

Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
รู้จักกับแพทย์บำรุงราษฎร์
ขอแนะนำให้รู้จักกับแพทย์ที่มากด้วยทักษะและประสบการณ์ ซึ่งมาเสริมทีมแพทย์ของเราให้มีความแข็งแกร่ง พร้อมดูแลผู้ป่วยได้อย่างรอบด้านยิ่งขึ้น
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
หัวใจเต้นผิดจังหวะอาจร้ายแรงกว่าที่คิด
อาจไม่ใช่ผลพวงของความรักโรแมนติกเสมอไป แต่อาจหมายถึงอาการของโรคหัวใจอีกชนิดหนึ่งที่พบบ่อยก็เป็นได้
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
โรคหัวใจในผู้ป่วยเบาหวาน ประมาทไม่ได้
โรคหัวใจในผู้ป่วยเบาหวาน ประมาทไม่ได้ภาวะแทรกซ้อนของเบาหวานไม่ได้มีเพียง ตา ไต และปลายเท้าเท่านั้น เรื่องหลอดเลือดหัวใจก็นิ่งนอนใจไม่ได้
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
Heart attack - ฉับพลัน อันตราย
ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันเป็นอาการที่ต้องรับมืออย่างฉับไวและป้องกันอย่างต่อเนื่อง
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
ภัยต่อเนื่องของโรคตับ
กระทรวงสาธารณสุขเปิดเผยว่าคนไทยมีอัตราการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งตับสูงที่สุดในโลก (ชาย = 36.9 ต่อประชากร 100,000 คนและหญิง = 15.2 ต่อประชากร 100,000 คน) โดยแต่ละวันมีผู้ป่วยรายใหม่เฉลี่ยถึง 30 รายทั่วประเทศ ทั้งยังมีแนวโน้มมากขึ้นเรื่อย ๆ
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
 สุขภาพกับการขับถ่าย
คุณเคยสงสัยบ้างไหมว่าคำกล่าวนั้นจริงเท็จเช่นไร คำตอบรออยู่แล้วในห้องน้ำของคุณนั่นเอง เมื่อพูดถึงสุขภาพของการขับถ่าย บางคนอาจไม่สะดวกใจนักที่จะกล่าวถึง ขณะที่อีกหลายคนเห็นเป็นเรื่องขำขัน แต่ในความเป็นจริงแล้ว สิ่งที่คุณขับถ่ายออกมากำลังบอกให้รู้ถึงสุขภาพภายใน ที่หลายครั้งอาจไม่ใช่เรื่องชวนหัวเราะเสมอไป
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
รู้จักกับแพทย์บำรุงราษฎร์
เพราะมุ่งมั่นที่จะมอบการดูแลที่ดีที่สุดให้แก่ผู้ป่วย โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์จึงไม่เคยหยุดพัฒนาตัวเอง โดยมีเป้าหมายเพื่อดำรงและสร้างสรรค์ความเป็นเลิศในการให้บริการด้านการแพทย์ Better Health ขอแนะนำให้รู้จักกับแพทย์ที่มากด้วยทักษะและประสบการณ์ ซึ่งมาเสริมทีมแพทย์ของเราให้มีความแข็งแกร่ง พร้อมดูแลผู้ป่วยได้อย่างรอบด้านยิ่งขึ้น
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
ส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ จำเป็นอย่างไร
การตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักช่วยลดอัตราการเกิดและเสียชีวิตจากมะเร็งลงไปได้มาก
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments
ปวดท้อง ท้องเสีย อาการธรรมดาที่อาจไม่ธรรมดา
ความผิดปกตินานัปการที่เกิดกับระบบทางเดินอาหารของเราแทบจะทุกเมื่อเชื่อวันนั้น อาจเป็นเรื่องที่ใครหลายคนคุ้นชินจนกระทั่งไม่เห็นว่าเป็นเรื่องใหญ่ แต่คุณทราบหรือไม่ว่า อาการทั่ว ๆ ไป อาทิ ปวดท้อง ท้องเสียที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งนั้น อาจเกิดได้ทั้งจากปัจจัยภายนอก
Posted by Bumrungrad International
January 01, 2012
comments

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ