ไม่ร้ายแรงแต่เรื้อรัง รู้จัก เข้าใจโรค IBS

ไม่ร้ายแรงแต่เรื้อรัง รู้จัก เข้าใจ IBS

อาการปวดท้องน้อย ท้องผูก ท้องเสียต่อเนื่องเป็นเวลานาน รับประทานยาแล้วก็ยังไม่หายขาด สร้างความกังวลและเป็นอุปสรรค ต่อการใช้ชีวิตประจำวัน จะทำ อย่างไรเมื่อเป็น โรคลำไส้แปรปรวน

แบบไหนที่ใช่ลำไส้แปรปรวน

โรคลำไส้แปรปรวน เป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากการทำงานผิดปกติของลำไส้ โดยไม่มีความผิดปกติทางกายภาพของลำไส้ที่จะสามารถอธิบายว่าเป็นสาเหตุของอาการได้ ไม่ว่าจะเป็นก้อนเนื้อ มะเร็ง การอักเสบหรืออื่น ๆ ทั้งนี้ นพ. สุริยะ อธิบายว่า โรค IBS มีอาการบ่งชี้สำคัญ คือ ผู้ป่วยมีอาการปวดท้องเรื้อรังเป็น ๆ หาย ๆ นานเกิน 6 เดือนขึ้นไป
 

"ผู้ป่วยที่มาพบแพทย์ ด้วยอาการปวดท้อง แน่นท้องบริเวณท้องน้อยข้างซ้ายหรือข้างขวา ร่วมกับการขับถ่ายที่ผิดปกติ"

นพ.สุริยะ จักกะพาก


ร่วมกับการขับถ่ายผิดปกติ ซึ่งแบ่งตามกลุ่มอาการได้ดังนี้ คือ
  • กลุ่มอาการท้องเสีย
  • กลุ่มอาการท้องผูก
  • กลุ่มอาการท้องเสียสลับกับท้องผูก

“ผู้ป่วยส่วนใหญ่มาพบแพทย์ด้วยอาการปวดท้อง แน่นท้อง โดยมักปวดบริเวณท้องน้อยข้างซ้ายหรือข้างขวา ร่วมกับอาการท้องผูกหรือท้องเสีย บางรายถ่ายผิดปกติติดต่อกันหลายวันจนอาการน่าเป็นห่วง ถ้าเป็นท้องผูกก็จะต่างจากท้องผูกทั่วไปคือมีอาการปวดท้องหรือแน่นท้องร่วมด้วย เมื่อถ่ายแล้วอาการปวดท้องแน่นท้องจะดีขึ้น” นพ. สุริยะอธิบายเพิ่มเติม

นอกจากนี้ ผู้ป่วยต้องไม่มีอาการอันตราย อาทิเช่น ถ่ายอุจจาระมีมูกหรือเลือดปน น้ำหนักลด ซีด อาเจียน อุจจาระมีขนาดเล็กลงเรื่อย ๆ มีอาการปวดเบ่งถ่ายอุจจาระไม่สุด

สาเหตุและการวินิจฉัย

แม้จะเป็นโรคที่พบบ่อย แต่สาเหตุของโรคลำไส้ แปรปรวนยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แพทย์เชื่อว่ากลไกการเกิดโรคนั้นอาจเป็นได้ทั้งจากการเคลื่อนไหวของทางเดินอาหารผิดปกติ หรือประสาทรับรู้ความรู้สึกในทางเดินอาหารไวกว่าปกติ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันแพทย์มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับโรคมากขึ้น การวินิจฉัยจึงแม่นยำมากขึ้น “ผู้ป่วยส่วนใหญ่มาพบแพทย์ ด้วยอาการปวดท้อง แน่นท้อง บริเวณท้องน้อยข้างซ้ายหรือ ข้างขวา ร่วมกับการขับถ่าย ที่ผิดปกติ” นพ. สุริยะ จักกะพาก “ผู้ป่วยที่มีอาการเข้าข่ายโรคลำไส้แปรปรวน โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีสมาชิกในครอบครัวที่เป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือมะเร็งในระบบทางเดินอาหารควรได้รับการตรวจทางห้องปฎิบัติการเบื้องต้น เช่น ตรวจเลือด ตรวจอุจจาระ และการตรวจพิเศษอื่น ๆ ตามความเหมาะสม”

ส่วนการส่องกล้องนั้น นพ. สุริยะ ให้ความเห็นว่า หากไม่มีปัจจัยเสี่ยงที่ชัดเจนก็ไม่จำเป็นต้องส่องกล้องทุกรายและทุกครั้งไป โดยปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวมีหลายประการ เช่น ผู้ป่วยมีอายุเกิน 40 ปีขึ้นไป ซึ่งเป็นวัยที่สุ่มเสี่ยงต่อโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ หรือผู้ป่วยมีประวัติท้องผูกเป็นเวลานานหรือมีท้องผูกสลับท้องเสียบ่อย ๆ อาจจำเป็นต้องส่องกล้องเพื่อหาความผิดปกติทางกายภาพเพิ่มเติม เมื่อผ่านขั้นตอนการตรวจต่าง ๆ แล้วยังไม่พบความผิดปกติทางกายภาพจึงจะจัดว่าผู้ป่วยเป็นโรคลำไส้แปรปรวน
 

รักษาตามอาการ

เนื่องจากยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่ชัดเจนของโรคได้ การรักษาโรคลำไส้แปรปรวนจึงเป็นการรักษาตามอาการ เช่น ให้ยาระบาย ยาลดอาการปวดเกร็ง ยาคลายกังวล และยาแก้ท้องเสีย ซึ่งไม่ใช่การกำจัดสาเหตุของโรคโดยตรง ทำให้ผู้ป่วยอาจมีอาการเป็น ๆ หาย ๆ ได้อีก

เรื่องนี้นพ.สุริยะแนะนำว่า เมื่อยังไม่ทราบสาเหตุของโรค ผู้ป่วยควรหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยงที่ส่งผลให้ลำไส้ทำงานผิดปกติ ซึ่งพฤติกรรมเสี่ยงต่อโรค ได้แก่
 
  • มีพฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ไม่ถูกต้อง เช่น รับประทานอาหารไม่เป็นเวลา ข้ามอาหารมื้อเช้า รับประทานอาหารไขมันสูงอาหารจานด่วน หรืออาหารที่มีกากใยน้อย
  • มีภาวะเครียด กังวล
  • การขาดการออกกำลังกายและการพักผ่อนที่เพียงพอ

“ผู้ป่วยต้องคอยสังเกตตัวเองแล้วหลีกเลี่ยงสิ่งที่จะไปกระตุ้นให้เกิดอาการ เช่น ถ้ารับประทานของมันแล้วปวดท้องก็ต้องละเว้นรวมถึงระวังไม่ให้เกิดการติดเชื้อในทางเดินอาหารที่เกิดจากอาหารและน้ำดื่มไม่สะอาดเพราะจะทำให้อาการกำเริบได้เช่นกัน”
 

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมช่วยได้

โรคลำไส้แปรปรวนไม่ใช่โรคที่เป็นอันตรายถึงชีวิต ไม่ใช่สัญญาณของโรคมะเร็ง และผู้ป่วยก็สามารถมีอายุยืนยาวได้เช่นเดียวประชากรทั่วไป แต่อาการเป็น ๆ หาย ๆ ของโรคนั้นส่งผลให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ด้อยลง โดยส่วนใหญ่มักเกิดความเครียดเมื่อไม่หายขาด กังวลว่าจะเป็นโรคร้าย หรือในกลุ่มผู้ป่วยที่มีอาการท้องเสียเป็นหลัก อาการของโรคมักเป็นอุปสรรคต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เพราะต้องเข้าห้องน้ำบ่อยครั้ง

วิธีที่ดีที่สุดในการรับมือกับโรค IBS คือ อย่าไปคิดว่าโรคนี้เป็นอันตราย เพราะยิ่งเครียดยิ่งกระตุ้นอาการของโรค แพทย์จะรักษาเพื่อบรรเทาอาการ ขณะเดียวกันผู้ป่วยก็ต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ ชีวิตด้วยเพื่อให้อาการดีขึ้น และลดความถี่ของการกลับมาเป็นอีก”นพ. สุริยะกล่าวในตอนท้าย

โรคลำไส้แปรปรวนเป็นโรคที่ต้องใช้เวลาในการรักษานาน ความรู้ความเข้าใจในโรคที่เป็นอยู่จะช่วยให้ผู้ป่วย IBS มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้

ทำอย่างไรให้ห่างไกลโรค IBS

โรคลำไส้แปรปรวนส่งผลร้ายต่อคุณภาพชีวิตของผู้คนราวร้อยละ 10 ของประชากรตั้งแต่วัยหนุ่มสาวจนถึงวัยผู้ใหญ่ โดยเฉพาะวัยทำงานและผู้ที่อาศัยอยู่ในเมือง หากไม่อยากเจ็บป่วยเรื้อรังด้วยโรค IBS ลองปฏิบัติตามคำแนะนำง่าย ๆ นี้
 
  1. ดูแลร่างกายให้แข็งแรง ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันโรค
  2. หลีกเลี่ยงสถานการณ์ที่ทำให้เกิดความเครียด
  3. รับประทานอาหารเช้าให้ได้ทุกวัน เพราะเป็นช่วงเวลาที่ลำไส้ใหญ่ทำงานมากที่สุด เมื่อกินเสร็จแล้ว การเดินย่อยอาหารประมาณครึ่งชั่วโมงจะทำให้รู้สึกอยากเข้าห้องน้ำและควรเข้าห้องน้ำทันที วิธีนี้จะช่วยให้วงจรการขับถ่ายกลับเป็นปกติ
  4. ไม่กลั้นถ่าย อาการปวดถ่ายจะอยู่กับเราเพียงประมาณ 2 นาทีเท่านั้น หากไม่ถ่ายในช่วงเวลาที่ปวด อุจจาระที่อยู่ในลำไส้จะลอยขึ้น น้ำในอุจจาระถูกดูดซึมโดยลำไส้ทำให้อุจจาระแข็งและเกิดอาการท้องผูกตามมา
  5. รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ในปริมาณที่พอเหมาะ โดยอาจเน้นอาหารที่มีกากใย เช่น ผัก ผลไม้ ซึ่งจะช่วยในเรื่องของการขับถ่าย
Posted by Bumrungrad International
โรคมือปากเท้า...สิ่งที่พ่อแม่ควรรู้เพื่อลูกรัก
คุณพ่อคุณแม่จะมีทางใดที่จะรู้ว่าลูกรักกำลังป่วยด้วยโรคมือปากเท้า และจะมีโอกาสป่วยเป็นโรคนี้ไหม อีกทั้งมีวิธีใดที่จะป้องกันหรือรักษาให้หายโดยไม่เกิดเรื่องร้ายแรงต่างๆ นี้ได้ คุณหมอขออนุญาตรวบรวมคำถามและคำตอบต่างๆ มาให้ไว้ที่นี้
Posted by Bumrungrad International
January 15, 2014
comments
ข่าวสารโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์
สถาบันกระดูกสันหลังบำรุงราษฎร์ร่วมกับโรงพยาบาล เซนต์ แอนนา ประเทศเยอรมนี จัดอบรมเชิงปฏิบัติการการผ่าตัดกระดูกสันหลังผ่านกล้องเอ็นโดสโคป ประจำปี 2557 ซึ่งเป็นการจัดในประเทศไทยต่อเนื่องเป็น ครั้งที่ 5
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
บุหรี่-เหล้า ส่วนผสมของมะเร็งหลอดอาหาร
ไม่ว่าจะเป็นเหล้าหรือบุหรี่ต่างก็เป็นสาเหตุสำคัญของโรคมะเร็งในหลอดอาหาร แต่จากการศึกษาล่าสุดซึ่งได้รับการตีพิมพ์ใน The American Journal of Gastroenterology พบว่า ผู้ที่ทั้งดื่มแอลกอฮอล์และสูบบุหรี่ควบคู่กันนั้น มีโอกาสที่จะเป็นมะเร็งในหลอดอาหารมากกว่าผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์หรือสูบบุหรี่เพียงอย่างใดอย่างหนึ่งถึงเกือบสองเท่าตัว
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ถาม-ตอบ โรคระบบทางเดินอาหาร
ปัญหาสุขภาพช่องท้องเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย และบางครั้งอาจเกิดในสถานการณ์ที่ยากจะรับมือ คำแนะนำที่ถูกต้องจากผู้เชี่ยวชาญจะช่วยให้คุณจัดการกับปัญหาได้อย่างถูกต้องและลดความกังวลไปได้มาก
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
โรคของตับอ่อน อีกหนึ่งภัยร้ายในระบบทางเดินอาหาร
ตับอ่อนอักเสบ มะเร็งตับอ่อน และถุงน้ำในตับอ่อน อาจเป็นโรคที่พบได้ไม่บ่อยนักเมื่อเทียบกับโรคในระบบทางเดินอาหารอื่น ๆ แต่โรคที่เกี่ยวกับตับอ่อนเหล่านี้มีความรุนแรงและในบางกรณีไม่มีอาการบ่งชี้และไม่ทราบสาเหตุที่ชัดเจน
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ภาวะตัวเหลือง ตาเหลือง จากท่อน้ำดีอุดตัน
หลายคนรู้จักภาวะตัวเหลืองตาเหลืองจากดีซ่าน แต่ท่อน้ำดีอุดตันคืออะไร และเกี่ยวข้องกับภาวะตัวเหลืองตาเหลืองอย่างไร?
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ไม่ร้ายแรงแต่เรื้อรัง รู้จัก เข้าใจโรค IBS
อาการปวดท้องน้อย ท้องผูก ท้องเสียต่อเนื่องเป็นเวลานาน รับประทานยาแล้วก็ยังไม่หายขาด สร้างความกังวลและเป็นอุปสรรค ต่อการใช้ชีวิตประจำวัน จะทำ อย่างไรเมื่อเป็น โรคลำไส้แปรปรวน
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
อาการปวดท้อง กับโรคกระเพาะอาหาร
โรคที่เกี่ยวข้องกับกระเพาะอาหารดูจะเป็นโรคที่คุ้นเคยกันดีสำหรับคนทั่วไป เมื่อมีอาการปวดท้องหลายคนจึงคิดถึงโรคกระเพาะก่อนเป็นสาเหตุแรก จริงหรือไม่ที่โรคกระเพาะอาหารทำงานผิดปกติต้องมาพร้อมกับอาการ ปวดท้อง อาการปวดท้องบอกอะไรกับเราบ้าง และปวดท้องแบบไหนที่คุณไม่อาจนิ่งนอนใจ คำตอบรอคุณอยู่แล้วใน Better Health ฉบับนี้
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ข่าวสารบำรุงราษฎร์
33 ปี รพ.บำรุงราษฎร์ ร่วมส่งเสริมสุขภาพดีสู่สังคมไทยโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ จัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพสังคม เนื่องในโอกาสครบรอบ 33 ปี ถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องใน วันเฉลิมพระชนมพรรษา 5 ธันวาคม 2556 ที่ผ่านมา
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
รู้จักแพทย์บำรุงราษฎร์
เพราะมุ่งมั่นที่จะมอบการดูแลที่ดีที่สุดให้แก่ผู้ป่วย โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์จึงไม่เคยหยุดพัฒนาตัวเอง โดยมีเป้าหมายเพื่อดำรงและสร้างสรรค์ความเป็นเลิศในการให้บริการด้านการแพทย์
Posted by Bumrungrad International
January 13, 2014
comments
ขยันเดินลดเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง
เพียงไม่กี่ก้าว คุณก็ลดความเสี่ยงจากภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและโรคหลอดเลือดสมองลงได้การศึกษาชิ้นใหม่ในผู้มีภาวะก่อนเบาหวานพบประโยชน์มหาศาลจากการขยันเดินซึ่งช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจได้เป็นอย่างดี
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
ใช่หรือไม่? กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดแบบเฉียบพลัน หรือที่เรียกกันอย่าง คุ้นปากกว่าหัวใจวายนั้นเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตของ คนไทยเช่นเดียวกับคนทั่วโลก โดยข้อมูลจากสถาบันโรคทรวงอก ระบุว่าในระหว่างปี พ.ศ. 2548-2552
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
ถาม-ตอบ เกี่ยวกับโรคหัวใจ
โรคหัวใจเป็นหนึ่งในโรคร้ายแรงที่สร้างความทุกข์กายและกังวลใจให้กับผู้ป่วยและคน รอบข้าง มาหาคำตอบกับปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจกัน เพื่อหลีกเลี่ยงความ เสี่ยงต่อการเกิดโรค 
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
5 เรื่องเกี่ยวกับโรคหัวใจที่คุณอาจเข้าใจผิด
เรื่องเกี่ยวกับโรคหัวใจที่คุณอาจเข้าใจผิดความเข้าใจผิดหลายประการเกี่ยวกับโรคหัวใจอาจทำให้คุณเสี่ยชีวิตโดยไม่รู้ตัวใ นรอบหลายทศวรรษที่ผ่านมา
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
สรีรวิทยาไฟฟ้ารักษาโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ
EP Study กับการวินิจฉัยและรักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะความรู้และเทคนิคใหม่ในการรักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ เป็นความหวังของผู้ป่วยอย่างแท้จริง
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments
โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ รู้ทัน รับมือได้
ทุกเรื่องที่คุณควรรู้เกี่ยวกับ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ วูบ ใจสั่น เหนื่อยง่าย รู้สึกคล้ายจะเป็นลม อาจเป็นอาการธรรมดาสามัญที่หลายคนไม่ให้ความสนใจ แต่คุณทราบหรือไม่ว่า นี่อาจเป็นอาการของภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะหนึ่งในโรคหัวใจที่พบได้บ่อยชนิดหนึ่งซึ่งไม่เพียงบั่นทอนคุณภาพชีวิตแต่ยังเป็นภัยคุกคามให้ผู้ป่วยถึงแก่ชีวิตได้อีกด้วย
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2014
comments

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ