ปวดข้อ อย่ารอนาน

ปวดข้อ อย่ารอนาน

ปัญหาปวดข้อไม่ใช่เรื่องปกติไม่ว่าคุณจะอยู่ในวัยใด อย่าถอดใจยอมแพ้ง่าย ๆ
 
เช้าวันนี้ อาจมีใครหลายคนที่ตื่นขึ้นมาพร้อมกับความรู้สึกสดชื่นจากการได้พักผ่อน จนกระทั่งนาทีที่จะลุกจากเตียงนั่นเอง ความรู้สึกปวดบริเวณข้อ โดยเฉพาะข้อเข่าและข้อสะโพกก็แล่นเข้ามาแบบเฉียบพลัน


เมื่อรู้สึกปวดข้อ คนส่วนใหญ่มักบรรเทาความกังวลใจด้วยการให้เหตุผลกับตัวเองว่า “สงสัยเพราะเราอายุมากขึ้น เรื่องปวดข้อก็น่าจะเกิดขึ้นบ้างเป็นธรรมดา”จนเวลาผ่านไปเป็นปี ๆ อาการปวดข้อกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต เมื่อมีอาการก็รับประทานยาบรรเทา กิจกรรมอะไรที่ทำแล้วปวดจนทนไม่ไหวก็งดไปและเรียนรู้ที่จะปรับตัวอยู่กับมัน หากเรื่องทำนองนี้ฟังดูคุ้น ๆ Better Health ฉบับเรื่องข้อ มีคำตอบจาก นพ. วศิน กุลสมบูรณ์ แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู มาฝากคุณ

 

ต้นตอของความปวด

เมื่อมีอาการปวดบวมบริเวณข้อการสรุปเอาเองว่ามีสาเหตุมาจาก วัย หรือ “สงสัยว่าข้อจะเสื่อม” อาจไม่ถูกต้องนัก เพราะในความเป็นจริง อาการปวดข้ออันเนื่องมาจากข้อเสื่อมนั้นเป็นเพียงหนึ่งในหลาย ๆ สาเหตุของอาการปวดข้อเท่านั้นที่สำคัญสาเหตุส่วนมากไม่เกี่ยวข้องกับวัยหรืออายุเลย


“อาการปวดข้อโดยมากเป็นผลมาจากภาวะการอักเสบของข้อ” นพ. วศินอธิบาย “คำว่าข้ออักเสบเป็นคำที่ค่อนข้างกว้าง และเมื่อเรากล่าวถึงข้อ เราไม่ได้หมายถึงเฉพาะกระดูกสองหรือสามชิ้น แต่หมายความถึง ส่วนประกอบของข้อทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นผิวข้อซึ่งเป็นกระดูกอ่อน หมอนรองข้อ หรือเส้นเอ็นบริเวณข้อ การจะวินิจฉัยหาสาเหตุที่ทำให้ข้ออักเสบจึงไม่ง่ายนัก ประกอบกับสาเหตุของข้ออักเสบที่เป็นไปได้นั้นมีอยู่มากกว่าร้อยชนิด”
 
ในบรรดาสาเหตุของข้ออักเสบนับร้อยนั้น สาเหตุที่เราคุ้นเคยกันมากที่สุด เห็นจะเป็นข้ออักเสบเนื่องจากอุบัติเหตุ ข้ออักเสบจากภาวะข้อเสื่อมข้ออักเสบรูมาตอยด์ และข้ออักเสบจากโรคเกาต์ ส่วนสาเหตุอื่น ๆ ได้แก่ การติดเชื้อ โรคภูมิแพ้บางชนิด โรคผิวหนังและโรคอื่น ๆ ซึ่งหากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม มีการอักเสบบวม ปวดเรื้อรังเป็นเวลานานก็จะกลายเป็นสาเหตุของภาวะข้อเสื่อมซึ่งเป็นภาวะที่บั่นทอนประสิทธิภาพการใช้งานของข้อลงอย่างน่าเสียดาย

รู้ก่อน รักษาก่อน

“การใส่ใจดูแลข้อเมื่อเกิดความผิดปกติขึ้นมาเป็นเรื่องสำคัญมากต่อสุขภาวะของข้อในระยะยาว” นพ. วศินกล่าว “เมื่อมีการอักเสบของข้อและมีอาการปวดสิ่งที่หลายคนมักทำก็คือรอดูอาการหรือรอให้หายไปเอง บางรายรับประทานยาบรรเทาปวดซึ่งช่วยให้ทุเลาลงได้จึงเลื่อนการพบแพทย์ออกไป ตรงนี้สำคัญเพราะเท่ากับว่าต้นตอของปัญหาไม่เคยได้รับการแก้ไขเลย”

นพ.วศินยกตัวอย่างเรื่องข้อเสื่อมซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อยทั้งในผู้สูงอายุและผู้ที่มีน้ำหนักมาก ภาวะข้อเสื่อมเกิดขึ้นเมื่อผิวกระดูกอ่อนถูกทำลายโดยอาจมีการลอกหลุด หรือบางลงจนมีอาการปวดหรือข้อไม่อาจเคลื่อนไหวได้อย่างลื่นไหล คล่องแคล่ว และเต็มองศาการเคลื่อนไหวได้เหมือนเดิม

“เมื่อผู้ป่วยมาพบแพทย์ด้วยอาการข้อติด ปวดบวม พักแล้วก็ไม่หาย สิ่งที่แรกที่แพทย์จะทำคือหาสาเหตุที่แท้จริงโดยการซักประวัติและตรวจร่างกายเบื้องต้น จากนั้นอาจมีการตรวจทางห้องปฏิบัติการหรืออื่น ๆ เพิ่มเติมเพื่อให้การรักษาตรงตามขั้นตอนและสาเหตุอย่างแท้จริงอย่าง ในกรณีที่ผู้ป่วยมีภาวะข้อเสื่อมและมีน้ำหนักตัวมากเกินไป ผู้ป่วยก็จะได้รับคำแนะนำเพื่อช่วยลดน้ำหนักลงซึ่งก็จะช่วยในการบรรเทาอาการปวดลงได้” นพ. วศินกล่าว

สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง หรือมีโรคแทรกซ้อน แพทย์ก็จะช่วยเหลือและแนะนำวิธีการอื่น ๆ ที่เหมาะสมอย่างเช่นการใช้ยาบรรเทาอาการปวดและลดอาการอักเสบไปพร้อม ๆ กับการแก้ไขไปถึงต้นเหตุซึ่งอาจเป็นโรคเรื้อรังหรือความผิดปกติอื่น ๆ ที่ส่งผลต่อเนื่องมายังข้อการฉีดยา การรักษาทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู การใช้อุปกรณ์ประคองข้อการถนอมการใช้ข้อ การทำกายภาพบำบัด เป็นต้น แต่หากอาการของผู้ป่วยหนักหนาสาหัสจริง ๆ แพทย์ก็จะเลือกใช้การผ่าตัด


หลังการรักษา 


ปัจจุบัน เทคโนโลยีการผ่าตัดข้อนั้นก้าวหน้าไปมากและผู้ป่วยก็มีความบอบช้ำน้อยลง แพทย์จึงมักแนะนำให้ผู้ป่วยเริ่มทำการฟื้นฟูให้เร็วที่สุดเพื่อฟื้นฟู คง หรือเพิ่มพิสัยการเคลื่อนไหวของข้อ ตลอดจนความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบ ๆ ข้อ ในการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าหรือข้อสะโพกเทียม แพทย์มักแนะนำให้เริ่มทำการฟื้นฟูภายใน 24 ชั่วโมงหลังการผ่าตัด สำหรับผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อ นพ. วศิน มีคำแนะนำดังต่อไปนี้


อย่าอยู่นิ่ง ผู้ป่วยบางรายอาจเข้าใจว่าภายหลังการผ่าตัดใหม่ ๆ แล้วควรอยู่เฉย ๆ นิ่ง ๆ พักข้อไว้ก่อนเนื่องจากยังมีอาการปวดอยู่ ตรงนี้เป็นความเข้าใจผิด ถึงแม้ว่าจะยังมีอาการปวดอยู่ แต่การที่ผู้ป่วยพยายามเคลื่อนไหวข้อหลังการผ่าตัดเท่าที่จะทำได้ ไม่เพียงช่วยฟื้นฟูพิสัยการเคลื่อนไหวของข้อเท่านั้น ยังช่วยให้ข้อเทียมที่ใส่เข้าไปกระชับเข้าที่ ตลอดจนลดโอกาสในการเกิดภาวะหลอดเลือดอุดตันที่ขา ช่วยฟื้นฟูกำลังกล้ามเนื้อรอบข้อ ซึ่งเป็นการยืดอายุการใช้งานของข้อใหม่อีกด้วย 
 
  • ท่าบริหารง่าย ๆ ที่สามารถทำได้ในช่วงแรก ๆ คือการนอนหงาย แล้วค่อย ๆ งอเข่านำข้อเท้าเข้าหาสะโพกให้มากที่สุดก่อนยืดให้สุดอีกครั้ง ทำซ้ำประมาณ 5-10 ครั้ง วันละ 2-3 รอบ หรือเท่าที่ผู้ป่วยจะทำไหว นอกจากนี้ผู้ป่วยยังควรบริหารกล้ามเนื้อควบคู่ไปด้วยโดยการกระดกข้อเท้าขึ้นลงช้า ๆ ในท่านอน หรือเหยียดเกร็งเข่าโดยมีหมอนรองรับที่ข้อเท้า เป็นต้น
  • ลดอาการปวด อาการปวดเป็นหนึ่งในอุปสรรคสำคัญทำให้ผู้ป่วยไม่อาจขยับข้อเพื่อการฟื้นฟูข้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ป่วยอาจใช้วิธีประคบเย็นวันละ 3-4 ครั้ง ครั้งละ 20 นาที หรือในรายที่ปวดมาก ๆ แพทย์อาจช่วยด้วยยาบรรเทาปวด
  • ใช้อย่างถนอม การผ่าตัดเปลี่ยนข้อจะทำให้ผู้ป่วยกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะสามารถใช้ข้อที่เปลี่ยนใหม่ได้อย่างอิสระเต็มที่เหมือนตอนอายุน้อย ๆ เพื่อรักษาให้ข้อใหม่มีอายุการใช้งานให้นานที่สุด พึงใช้งานอย่างระมัดระวัง หลีกเลี่ยงพฤติกรรมทำลายข้อ อาทิ นั่งยอง ๆ วิ่งขึ้นลงบันได นั่งขัดสมาธิ พับเพียบ หรือนั่งกับพื้น เป็นต้น
 
ปัญหาเรื่องข้อและความเจ็บปวดที่เกิดขึ้นคงไม่ใช่เรื่องที่หลายคนจะปรับตัวให้ชินได้ง่ายนัก หากต้องแลกมาด้วยการต้องคอยพึ่งพาผู้อื่นตลอดเวลาแม้ในการทำกิจกรรมพื้น ๆ เมื่อสังเกตหรือรู้สึกถึงปัญหา อย่ามองว่าเป็นเรื่องธรรมดา เพราะการปล่อยปละละเลยจนเวลาเนิ่นช้าออกไป เรื่องเล็ก ๆ อาจกลายเป็นเรื่องใหญ่ที่เปลี่ยนชีวิตคุณได้เลยทีเดียว
 
 
   
“ภาวะข้อเสื่อมเกิดขึ้นเมื่อ
ผิวกระดูกอ่อนถูกทำลาย
โดยอาจมีการลอกหลุด
หรือบางลงจนข้อไม่อาจเคลื่อนไหวได้อย่าง
คล่องแคล่ว และเต็มองศาการเคลื่อนไหว”



 
 
นพ. วศิน กุลสมบูรณ์


 

 
 
 
 
 
 
 

อาการปวดข้อเกิดจากอะไรได้บ้าง
 
สาเหตุที่ทำให้ข้ออักเสบและปวดข้อมีมากมายหลายประการโดยสาเหตุที่พบได้บ่อย เช่น
 
  • ภาวะข้อเสื่อม
  • การบาดเจ็บของข้อและเนื้อเยื่อข้อ
  • ข้ออักเสบรูมาตอยด์
  • โรคเกาต์
  • โรคกระดูกพรุน
  • โรคแพ้ภูมิตนเอง
  • ข้ออักเสบจากโรคสะเก็ดเงิน
  • ภาวะติดเชื้อในกระดูกหรือข้อ
  • ภาวะติดเชื้อจากโรคอื่น ๆ เช่น หนองใน เนื้องอกหรือมะเร็งที่กระดูก
 
 
 
 
 
Posted by Bumrungrad International
พอเริ่มต้นปี 2013 ก็มีข่าวเรื่องการระบาดของไข้หวัดใหญ่ในอเมริกาดังไปทั่วโลก จนหลายคนคงเกิดความสงสัยและวิตกกังวลว่าไข้หวัดใหญ่ที่ระบาดอยู่ในอเมริกาครั้งนี้น่ากลัวไหม และจะลุกลามมาถึงประเทศไทยหรือไม่
Posted by Bumrungrad International
January 28, 2013
comments
News from Bumrungrad International
บำรุงราษฎร์ "รักษ์ทะเลไทย" ร่วมสนับสนุนโรงพยาบาลเต่าทะเล มร. แมค แบนเนอร์ ผู้อำนวยการด้านบริหาร นำคณะผู้บริหารโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ มอบยาและเวชภัณฑ์ เพื่อร่วมสนับสนุนโครงการก่อสร้าง โรงพยาบาลเต่าทะเล เฉลิมพระเกียรติฯ โดยมีนาวาโท ขวัญเมือง คเรศตรี ผู้ช่วยหัวหน้าส่วนปฏิบัติการ ศูนย์อนุรักษ์พันธุ์เต่าทะเล กองทัพเรือ เป็นผู้รับมอบ
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
โรคพาร์กินสัน รู้เร็ว เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีกว่า
โรคพาร์กินสันเป็นโรคความเสื่อมอย่างช้า ๆ ของสมองซึ่งพบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ปัจจุบันยังไม่มีวิธีการรักษาให้หายขาด แต่การวินิจฉัยโรคและรับการดูแลแต่เนิ่น ๆ จากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะสามารถช่วยชะลออาการของโรคและทำให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
รู้จักกับแพทย์บำรุงราษฎร์
เพราะมุ่งมั่นที่จะมอบการดูแลที่ดีที่สุดให้แก่ผู้ป่วยโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ จึงไม่เคยหยุดพัฒนาตัวเอง โดยมีเป้าหมายเพื่อดำรงและสร้างสรรค์ความเป็นเลิศในการให้บริการด้านการแพทย์ Better Health ขอแนะนำให้รู้จักกับแพทย์ที่มากด้วย
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
Health Briefs คุมความดันช่วยป้องกันอัลไซเมอร์
งานวิจัยของสหรัฐฯ ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of the American Medical Association Neurology ชี้ให้เห็นว่าการควบคุมหรือป้องกันความดันโลหิตสูงตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยปกป้องเซลล์สมองและระบบประสาทจากการถูกทำลายที่เกิดขึ้นตามวัยซึ่งรวมทั้งโรคอัลไซเมอร์ด้วย
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
เรียนรู้รับมือ...โรคลมชักในเด็ก
อาการชัก ร่างกายแข็งเกร็ง กล้ามเนื้อกระตุกอย่างควบคุมไม่ได้ อาจสร้างความตระหนกตกใจให้กับหลายคนที่พบเห็น ซึ่งโดยมากแล้วมักจะรับมือกันไม่ถูก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเกิดขึ้นกับเด็ก หลายคนที่พบเห็นต่างก็พยายามให้การช่วยเหลืออย่างเต็มที่แต่คุณทราบหรือไม่ว่า หลายครั้งที่ความช่วยเหลือนั้นกลับกลายเป็นอันตรายตามมาหากทำไม่ถูกวิธี Better Health ในมือคุณฉบับนี้มีเรื่องราวของโรคลมชักในเด็กมาฝาก เพื่อความเข้าใจและรับมืออย่างถูกต้อง
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
Q & A โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)
องค์การอัมพาตโลก (World Stroke Organization) ระบุว่าทุก ๆ 6 วินาที จะมีผู้เสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมองหนึ่งคน การดูแลตนเองให้ห่างไกลจากโรคหลอดเลือดสมองโดยการลดปัจจัยเสี่ยง เฝ้าระวังอาการเตือน และรับมืออย่างถูกต้องทันท่วงทีจะช่วยลดอัตราการเสียชีวิต ลดภาวะพิการ และลดภาวะแทรกซ้อนของโรคลงไปได้มาก
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
หลอดเลือดสมองโป่งพอง 	ไม่มีอาการแต่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต
หลอดเลือดสมองโป่งพอง ไม่มีอาการ แต่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต โรคหลอดเลือดสมองโป่งพองไม่ค่อยเป็นที่กล่าวถึงมากนัก แม้จะเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของภาวะสมองขาดเลือด
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
เมื่อสมองเสื่อม...เราจะทำอะไรได้บ้าง
เมื่อสมองเสื่อม เราจะทำอะไรได้บ้าง ความเสื่อมของสมองเมื่อเกิดขึ้นแล้ว ไม่อาจย้อนคืน แต่ผู้ป่วยสามารถมีชีวิตที่เปี่ยมสุขและมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
โรคเก๊าต์ เสี่ยงภาวะหลอดเลือดอุดตัน
นักวิจัยสวีเดนพบผู้ป่วยโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดภาวะหลอดเลือดอุดตันในช่วงเวลาสิบปีหลังได้รับการวินิจฉัยการศึกษาซึ่งถูกตีพิมพ์ในวารสาร Journal of the American Medical Association มีเนื้อหาสอดคล้องกับการศึกษาก่อนหน้านี้ที่ระบุว่าผู้ป่วยโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์มักเสี่ยงกับการเป็นโรคหลอดเลือดดำที่ขาอุดตัน หรือที่รู้จักกันทั่วไปว่าโรคชั้นประหยัด ซึ่งอาจก่อให้เกิดโรคหลอดเลือดสมองตีบตันและภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดตามมาได้
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
อ้วน...อันตราย
ทุกวินาทีที่ร่างกายแบกน้ำหนักเกินเอาไว้คือภยันตรายที่ทำร้ายทำลายทุกภาพของคุณ
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
รู้จักกับแพทย์บำรุงราษฎร์
เพราะมุ่งมั่นที่จะมอบการดูแลที่ดีที่สุดให้แก่ผู้ป่วยโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ จึงไม่เคยหยุดพัฒนาตัวเอง โดยมีเป้าหมายเพื่อดำรงและสร้างสรรค์ความเป็นเลิศในการให้บริการด้านการแพทย์ Better Health ขอแนะนำให้รู้จักกับแพทย์ที่มากด้วยทักษะและประสบการณ์ ซึ่งมาเสริมทีมแพทย์ของเราให้มีความแข็งแกร่ง พร้อมดูแลผู้ป่วยได้อย่างรอบด้านยิ่งขึ้น
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
ก้าวใหม่ ชีวิตใหม่ กับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยผู้ป่วยให้กลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดี
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
ที่ว่าใช่ อาจไม่แน่ แก้ไขความเข้าใจผิดเรื่องกระดูกและข้อ
คุณจะแน่ใจได้อย่างไรว่าสิ่งที่เข้าใจเกี่ยวกับกระดูกและข้อนั้นถูกต้อง
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
ปวดข้อ อย่ารอนาน
ปัญหาปวดข้อไม่ใช่เรื่องปกติไม่ว่าคุณจะอยู่ในวัยใด อย่าถอดใจยอมแพ้ง่าย ๆ
Posted by Bumrungrad International
January 12, 2013
comments
Health Briefs โรคยอดฮิตในผู้สูงอายุ

 - โรคเบาหวานเกี่ยวพันกับภาวะหัวใจวาย

- ฮอร์โมนอ้วน เพิ่มความเสี่ยงกระดูกพรุน

- พบหนึ่งในสาเหตุของความจำเสื่อมในผู้สูงอายุ

Posted by Bumrungrad International
January 01, 2013
comments

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ