รักษาท่อน้ำตาอุดตันด้วยเทคโนโลยีการผ่าตัดส่องกล้อง

อาการน้ำตาไหลตลอดเวลาที่เกิดจากภาวะท่อน้ำตาอุดตันไม่เพียงเป็นอุปสรรคในการใช้ชีวิตประจำวันเท่านั้น แต่ยังส่งผลให้เกิดโรคอื่นๆ ที่เกี่ยวกับดวงตาตามมาอีกมากมาย

แต่ด้วยเทคโนโลยีการผ่าตัดแบบส่องกล้อง (endoscopic dacryocystorhinostomy) โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง ทำให้การรักษาภาวะท่อน้ำตาอุดตันมีประสิทธิภาพมากขึ้น ผู้ป่วยสามารถกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีได้อย่างรวดเร็วด้วยอัตราความสําเร็จของการรักษาสูง

 

เมื่อระบบระบายน้ำตามีปัญหา

น้ำตา ถูกสร้างจากต่อมสร้างน้ำตาภายในเปลือกตาเพื่อทำหน้าที่หล่อลื่นไม่ให้เยื่อบุตาแห้ง ลดการเสียดสีขณะกะพริบตา รวมถึงชะล้างสิ่งแปลกปลอมต่างๆ ที่อาจก่อความระคายเคืองให้กับดวงตา

ในภาวะปกติ น้ำตาจะไหลระบายออกทางท่อระบายน้ำตาเล็กๆ บริเวณหัวตาซึ่งมีรูเปิด 2 รูคือที่ขอบเปลือกตาบนและขอบเปลือกตาล่างทางด้านใน โดยทั้ง 2 รูนี้จะรวมกันเป็นท่อเดียวเพื่อเชื่อมต่อกับถุงน้ำตาผ่านลงมาภายในกระดูกโหนกแก้ม จนมาเปิดภายในจมูกและไหลผ่านลงคอ

อย่างไรก็ตาม ระบบระบายน้ำตาอาจทำงานผิดปกติได้ด้วยสาเหตุหลายประการ เช่น ลิ้นเปิดปิดในท่อน้ำตาไม่เปิดแต่กำเนิด ความผิดปกติทางกายวิภาคในตำแหน่งต่างๆ ของระบบระบายน้ำตา การอักเสบภายในระบบท่อน้ำตา การติดเชื้อไวรัส เยื่อบุตาอักเสบเรื้อรัง การใช้ยาหยอดตามากเกินขนาด รวมถึงการแพ้ยา และหลายครั้งที่หาสาเหตุของความผิดปกติไม่ได้ แต่โดยทั่วไปพบว่ายิ่งอายุเพิ่มขึ้น ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคก็ยิ่งเพิ่มมากขึ้นตามไปด้วย

ผู้ป่วยที่มีภาวะท่อน้ำตาอุดตันจะมีอาการน้ำตาไหลล้นจนต้องซับตลอดเวลา ผลที่ตามมาคือเกิดของเสียคั่งค้างภายในดวงตา มีการติดเชื้อแบคทีเรียเกิดเป็นฝีหนองและมีความเสี่ยงเรื่องหนองลามเข้าตาและเนื้อเยื่อรอบๆ เบ้าตา รวมทั้งเกิดโรคต่างๆ ตามมาอีกหลายโรค เช่น เยื่อบุตาอักเสบเรื้อรัง กระจกตาอักเสบ เปลือกตาอักเสบเรื้อรัง ซึ่งในรายที่เป็นมากอาจทำให้ขนตาทิ่มหรือล้มทำให้เคืองตาอย่างมากตลอดเวลา


การรักษาด้วยการผ่าตัดส่องกล้อง

แม้ว่าการรักษาภาวะท่อน้ำตาอุดตันจะสามารถทำได้โดยการผ่าตัดเปิดแผลจากด้านนอก หรือที่เรียกว่าการผ่าตัดแบบดั้งเดิม (external dacryocystorhinostomy) แต่เนื่องจากวิธีนี้เป็นการผ่าตัดที่ต้องมีแผลผ่าตัดบริเวณด้านข้างของจมูกซึ่งแพทย์ต้องเปิดแผลผ่านผิวหนังและกล้ามเนื้อของเปลือกตาล่างและเปิดช่องกระดูก ขนาดประมาณ 1.5 เซนติเมตรเพื่อทำทางระบายท่อน้ำตาใหม่ ทำให้เกิดแผลเป็นถาวรและผู้ป่วยต้องใช้เวลาฟื้นตัวค่อนข้างนาน

ปัจจุบันแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางจึงมักแนะนำเทคโนโลยีการผ่าตัดแบบใหม่ ซึ่งนอกจากจะไม่มีแผลผ่าตัดให้เห็นแล้ว ผู้ป่วยยังฟื้นตัวได้เร็วกว่าและแผลหายเร็วกว่า นั่นคือการผ่าตัดโดยการส่องกล้องขนาดเล็กที่เรียกว่าเอ็นโดสโคป (endoscope) เข้าไปในช่องโพรงจมูกเพื่อผ่าตัดทางเชื่อมระบบท่อน้ำตาและโพรงจมูก และใช้เทคนิค flap suturing ในการเย็บเยื่อบุท่อน้ำตากับเยื่อบุจมูกเข้าด้วยกันเป็นรูเปิดสำหรับทำทางระบายท่อน้ำตาใหม่ ก่อนจะร้อยท่อซิลิโคน (silicone stent) และทิ้งไว้ประมาณ 4 สัปดาห์แล้วจึงถอดออกเพื่อให้มั่นใจว่าผู้ป่วยมีโอกาสหายขาดสูงสุด

การผ่าตัดส่องกล้องรักษาภาวะท่อน้ำตาอุดตันนี้จำเป็นต้องทำโดยจักษุแพทย์ที่ผ่านการฝึกฝนจนมีความชำนาญและมีประสบการณ์ในการรักษาสูงเท่านั้น ซึ่งที่ผ่านมาพบว่าการผ่าตัดวิธีนี้มีอัตราความสําเร็จของการรักษาสูง


ก่อนและหลังการส่องกล้อง

เพื่อให้แน่ใจว่าอาการน้ำตาไหลล้นของผู้ป่วยเกิดจากภาวะท่อน้ำตาอุดตัน จักษุแพทย์จะทำการวินิจฉัยด้วยวิธีล้างท่อน้ำตา (lacrimal irrigation) ซึ่งมีขั้นตอนดังต่อไปนี้

  • หยอดยาชาที่ดวงตาของผู้ป่วย
  • ใช้เข็มปลายทู่สำหรับล้างท่อน้ำตาโดยเฉพาะฉีดผ่านน้ำปลอดเชื้อจากรูท่อระบายน้ำตาบริเวณเปลือกตาบนและล่างทางด้านใน ผ่านน้ำจากตาลงไปยังจมูก

ในกรณีที่ระบบระบายน้ำตาเป็นปกติ น้ำที่ถูกฉีดจะผ่านจากตาลงมายังจมูกได้ทั้งหมด โดยผู้ป่วยจะรู้สึกขมคอและรับรู้ได้ว่ามีน้ำผ่านลงคอ แต่หากมีภาวะท่อน้ำตาตีบหรือตัน น้ำจะไม่สามารถผ่านลงมายังจมูกและคอได้ หรือลงมาช้ากว่าปกติและมีน้ำไหลย้อนกลับมาที่ดวงตา

ด้วยวิธีนี้นอกจากจะช่วยยืนยันสาเหตุของโรคแล้ว ยังสามารถระบุตำแหน่งได้ว่าเป็นการอุดตันบริเวณรูท่อน้ำตา ท่อน้ำตาขนาดเล็ก หรือที่ถุงระบายน้ำตา รวมทั้งระบุระดับของการอุดตันได้ด้วยว่ามีมากน้อยเพียงใด

หลังการผ่าตัดซึ่งใช้เวลาประมาณ 45 นาที - 1 ชั่วโมง ผู้ป่วยจำเป็นต้องพักรักษาตัวในโรงพยาบาล 1 คืนเนื่องมีการดมยาเพื่อป้องกันการสำลัก ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการบวมหรือเขียวเล็กน้อยบริเวณที่ผ่าตัด หรือรู้สึกเหมือนเป็นหวัดประมาณ 3-5 วัน ซึ่งแพทย์จะให้รับประทานยาปฏิชีวนะนานประมาณ 1 สัปดาห์ ร่วมกับการใช้ยาหยอดตาและล้างจมูกเองที่บ้านประมาณ 1 เดือน โดยไม่จำเป็นต้องปิดตา

 

เรียบเรียงโดย นพ.ณัฐวุฒิ วะน้ำค้าง จักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยกรรมตกแต่งและเสริมสร้างและระบบท่อน้ำตา ศูนย์จักษุ โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์

 
 
IMG
IMG
IMG
IMG

 





Posted by Bumrungrad International
ใครเหมาะสมรักษาสายตาผิดปกติแบบ ReLEx SMILE
ReLEx SMILE เป็นเทคนิคการผ่าตัดแก้ไขสายตาสั้นและเอียงด้วยเลเซอร์รุ่นล่าสุด แล้วใครบ้างที่สามารถเข้ารับการรักษาด้วยวิธีนี้ได้
Posted by Bumrungrad International
March 30, 2017
comments
การเตรียมตัวก่อนและหลังรักษาภาวะสายตาผิดปกติ (ReLEx SMILE)
การรักษาด้วยวิธี ReLEx SMILE ควรมาถึงก่อนเวลาผ่าตัด 2 ชั่วโมง และเมื่อทำเสร็จแล้ว ผู้ป่วยสามารถกลับบ้านได้โดยไม่ต้องนอนพัก
Posted by Bumrungrad International
March 30, 2017
comments
ทางเลือกในการรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
ข้อบ่งชี้ของทางเลือกในการรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก ได้แก่ ตำแหน่ง ขนาด ระยะของเซลล์มะเร็ง สภาพร่างกายและจิตใจ
Posted by Bumrungrad International
March 27, 2017
comments
รักษาท่อน้ำตาอุดตันด้วยเทคโนโลยีการผ่าตัดส่องกล้อง
ด้วยเทคโนโลยีการผ่าตัดแบบส่องกล้อง (endoscopic dacryocystorhinostomy)
Posted by Bumrungrad International
March 09, 2017
comments
ม่านตาอักเสบ ปล่อยไว้เสี่ยงตาบอด
เมื่อมีการอักเสบของเนื้อเยื่อยูเวียนี้จึงสามารถส่งผลต่อคุณภาพการมองเห็นได้เป็นอย่างมาก
Posted by Bumrungrad International
March 09, 2017
comments

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ