ปวดบริเวณใบหน้า...อาจไม่ใช่แค่ปวดฟัน

อาการปวดบริเวณใบหน้า ในกระพุ้งแก้ม หรือเหงือก จนรู้สึกเหมือนปวดฟัน อาจไม่ใช่อาการของฟันผุหรือโรคในช่องปากอย่างที่คิด เพราะมีโรคเกี่ยวกับเส้นประสาทโรคหนึ่งที่ทำให้มีอาการคล้ายปวดฟัน นั่นก็คือ โรคปวดเส้นประสาทใบหน้า (trigeminal neuralgia)

เส้นประสาทใบหน้า (trigeminal nerve) เป็นเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมกล้ามเนื้อในการเคี้ยวอาหารและรับความรู้สึกบริเวณใบหน้า ไม่ว่าจะเป็นการสัมผัสหรือการรับรู้ความรู้สึกร้อน/เย็น ดังนั้นหากมีสิ่งใดที่มารบกวนทำให้การทำงานของเส้นประสาทคู่นี้ผิดปกติไปก็จะส่งผลให้เกิดอาการผิดปกติหรือโรคปวดเส้นประสาทใบหน้าตามมาได้

โรคปวดเส้นประสาทใบหน้า (trigeminal neuralgia) เป็นโรคที่พบได้ทั้งชายและหญิง โดยเฉพาะในวัยกลางคนและผู้สูงอายุ สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคนี้ที่พบได้บ่อยที่สุดคือ การที่เส้นเลือดที่อยู่ใกล้กับเส้นประสาทใบหน้ามีการเคลื่อนที่เข้ามาใกล้เส้นประสาทมากเกินไป ทำให้เกิดการกระแทกโดนเส้นประสาท ส่งผลให้ ผู้ป่วยมีอาการปวดแปลบคล้ายไฟช็อตที่บริเวณใบหน้า รวมถึงอาจมีอาการปวดในกระพุ้งแก้มหรือเหงือกคล้ายอาการปวดฟัน ซึ่งทำให้ผู้ป่วยอาจเข้าใจผิดคิดว่าตนเองฟันผุ บางรายอาจได้รับการถอนฟันไปหลายซี่แล้วแต่อาการปวดบริเวณใบหน้าก็ยังไม่หาย

ทั้งนี้อาการปวดของโรคปวดเส้นประสาทใบหน้าจะเกิดขึ้นแบบเป็นๆ หายๆ และผู้ป่วยอาจมีอาการปวดได้ง่ายขึ้นเมื่อมีสิ่งกระตุ้นบริเวณใบหน้า เช่น การสัมผัส ลมพัด ล้างหน้า โกนหนวด แปรงฟัน เป็นต้น

สำหรับการวินิจฉัย เนื่องจากมีโรคอื่นๆ ที่มีอาการคล้ายคลึงกับโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า นอกเหนือจากการซักประวัติผู้ป่วยอย่างละเอียดแล้ว แพทย์อาจทำการตรวจสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าหรือ MRI ร่วมด้วย เพื่อให้มั่นใจว่าไม่ได้เป็นอาการที่เกิดจากโรคอื่นๆ และช่วยให้การวินิจฉัยถูกต้องแม่นยำยิ่งขึ้น

ในกรณีที่แพทย์วินิจฉัยแล้วว่าผู้ป่วยเป็นโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า การรักษาอาจเริ่มต้นจากการใช้ยาในกลุ่มยากันชักเพื่อบรรเทาอาการปวด โดยแพทย์จะพิจารณาอาการและปรับขนาดยาตามความเหมาะสม แต่หากผู้ป่วยไม่ตอบสนองต่อยา แพทย์อาจพิจารณารักษาโดยการผ่าตัด ในปัจจุบันแพทย์จะใช้การผ่าตัดเข้าทางบริเวณหลังใบหูเพื่อแยกเส้นเลือดที่กดทับเส้นประสาทออก (microvascular decompression) วิธีนี้นับเป็นการรักษาที่แก้ไขที่สาเหตุโดยตรงของการเกิดโรคและพบว่าอาจช่วยให้ผู้ป่วย 80-85% หายขาดจากโรคได้ อย่างไรก็ดี วิธีการผ่าตัดก็เช่นเดียวกับการผ่าตัดอื่นๆ คือมีความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น เช่น การติดเชื้อ การมีเลือดออกบริเวณแผลผ่าตัด เป็นต้น นอกเหนือจากนี้ยังมีวิธีการรักษาโดยการฉายรังสีเพื่อทำลายเส้นประสาท ซึ่งจะทำให้เกิดอาการชาบริเวณใบหน้าแทนอาการปวด แต่การรักษาด้วยวิธีนี้อาจทำให้ผู้ป่วยมีอาการชาบริเวณใบหน้าตลอดเวลา หรืออาจเกิดผลข้างเคียงที่ทำให้ผู้ป่วยมีอาการทั้งปวดและชาบริเวณใบหน้าตลอดเวลา (anesthesia dolorosa) ได้

เรียบเรียงโดย รศ.นพ.ยศ นวฤทธิ์โลหะ ศัลยแพทย์ระบบประสาท ศูนย์โรคระบบประสาท โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์
 

Posted by Bumrungrad International
ทำความรู้จักภาวะนิ้วหัวแม่เท้าเอียง
อาการปวดเท้าเวลาเดินทำให้เดินได้ลำบาก หรือมีปัญหาในการใส่รองเท้า อาการเหล่านี้อาจเกิดจาก“ภาวะนิ้วหัวแม่เท้าเอียง”
Posted by Bumrungrad International
July 18, 2016
comments
ปวดบริเวณใบหน้า...อาจไม่ใช่แค่ปวดฟัน
โรคปวดเส้นประสาทใบหน้า (trigeminal neuralgia) เป็นโรคที่พบได้ทั้งชายและหญิง โดยเฉพาะในวัยกลางคนและผู้สูงอายุ
Posted by Bumrungrad International
July 01, 2016
comments

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ