ไขความลับ.....โรคมะเร็งกับรังสีรักษา

รังสีรักษาคืออะไร

รังสีรักษา คือการนำรังสีมาใช้รักษาโรค ได้แก่ โรคมะเร็ง และโรคอื่นๆ เช่น โรคเนื้องอก แผลเป็นคีลอยด์ ซึ่งรังสีที่ใช้ในการรักษาโรค ได้แก่ รังสีประเภทไอออนไนเซซัน (ionization) ซึ่งเป็นรังสีประเภทเดียวกับรังสีที่ใช้ถ่ายภาพเอกซเรย์ แต่มีพลังงานสูงกว่าและใช้ในจำนวน ขนาด และปริมาณรังสีที่สูงกว่าที่ใช้ในการตรวจโรค
 


รังสีรักษามีกี่รูปแบบ

รังสีรักษามีอยู่ 2 รูปแบบ ได้แก่

1. การฉายรังสีระยะไกล (teletherapy) เป็นการรักษาด้วยรังสีที่ได้จากเครื่องกำเนิดรังสีที่อยู่ห่างจากตัวผู้ป่วย

2. การให้รังสีระยะใกล้ (brachytherapy) หรือที่เรียกกันว่าการฝังแร่ หรือใส่แร่ เป็นการนำสารกัมมันตรังสีซึ่งห่อหุ้มมิดชิดใส่เข้าไปภายในตัวผู้ป่วยหรือวางชิดกับบริเวณที่ต้องการจะรักษา


รังสีรักษาในโรคมะเร็ง

การรักษาโรคมะเร็งทำได้หลายวิธี เช่น การผ่าตัด รังสีรักษา เคมีบำบัด และการรักษาแบบจำเพาะเจาะจงต่อเซลล์มะเร็ง เป็นต้น ซึ่งแพทย์อาจรักษาด้วยวิธีเดียวหรือใช้หลายวิธีร่วมกัน

รังสีรักษาในโรคมะเร็ง เป็นการใช้รังสีตรงเข้าทำลายสารพันธุกรรม (DNA) ภายในเซลล์มะเร็งเพื่อหยุดยั้งการเจริญเติบโตและทำให้เซลล์มะเร็งตายไปในที่สุด ปัจจุบัน เทคโนโลยีของรังสีรักษาพัฒนาให้ก้าวหน้าไปมาก ทำให้แพทย์กำหนดตำแหน่งของการรักษาได้แม่นยำ โดยรักษาเนื้อเยื่อปกติโดยรอบให้ปลอดภัยจากรังสี ลดผลข้างเคียงลงและควบคุมโรคได้มากขึ้น


การฉายรังสีระยะไกล

เครื่องเอกซเรย์ซิมูเลเตอร์ (CT Simulator) ระบุตำแหน่งและขนาดของมะเร็ง รวมถึงขอบเขตและอวัยวะใกล้เคียง โดยเชื่อมต่อกับเครื่องคอมพิวเตอร์วางแผน (Computer Planning) เพื่อสร้างภาพ 3 มิติและเปรียบเทียบกับผลของ CT scan, MRI และ PET/CT scan ทำให้ฉายรังสีได้ถูกต้องแม่นยำ นอกจากนี้ยังมีเครื่องฉายรังสี (Linear Accelerator) ซึ่งสามารถปรับความเข้มข้นของรังสีตามความหนาและขนาดของก้อนมะเร็ง เรียกว่า Intensity Modulated Radiation Therapy (IMRT) ซึ่งจะช่วยลดผลข้างเคียงต่ออวัยวะปกติรอบๆ รวมทั้งใช้เทคนิค VMAT (Volumetric Modulated Arc Therapy) โดยให้เครื่องฉายรังสีหมุนได้รอบตัวผู้ป่วย ซึ่งจะลดเวลาที่ผู้ป่วยต้องนอนรับรังสี และลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับอวัยวะข้างเคียงได้

 


วิธีการฉายรังสีระยะไกล

แพทย์จะประเมินสุขภาพร่างกายของผู้ป่วยอย่างละเอียด จากนั้นจะกำหนดแนวทางการรักษา จำลองการฉายรังสีและกำหนดจุดฉายรังสี เพื่อวางแผนการฉายรังสีด้วยระบบคอมพิวเตอร์ ระหว่างการฉายรังสี ผู้ป่วยจะถูกจัดตำแหน่งให้อยู่นิ่งกับที่ จากนั้นนักรังสีการแพทย์จะทำการฉายรังสี ซึ่งจะใช้เวลาประมาณ 2-10 นาที แต่ใช้เวลาตั้งแต่การจัดตำแหน่งจนเสร็จ วันละประมาณ 20-25 นาที ฉายสัปดาห์ละ 5 วัน ใช้เวลาประมาณ 4-8 สัปดาห์ ตามแต่ชนิดของโรคและแผนการรักษาของแพทย์ ซึ่งการฉายรังสีนั้น ผู้ป่วยจะไม่รู้สึกเจ็บหรือแสบร้อนที่ผิวแต่อย่างใด และสามารถกลับบ้านได้


การให้รังสีระยะใกล้ หรือการฝังแร่

เป็นการใส่ต้นกำเนิดของรังสีภายในก้อนมะเร็งโดยตรงหรือใกล้ๆ กับก้อนมะเร็ง ทำให้สามารถรักษาได้อย่างตรงจุด ซึ่งการฝังแร่กัมมันตรังสีมีอยู่ 2 วิธี ได้แก่

1. การฝังแร่แบบถาวร เป็นการใส่ต้นกำเนิดของรังสีซึ่งมีขนาดเล็กและให้ปริมาณรังสีต่ำไว้ภายในก้อนมะเร็งแบบถาวร ส่วนใหญ่จะใช้วิธีนี้รักษามะเร็งต่อมลูกหมาก

2. การฝังแร่แบบชั่วคราว เป็นการใส่ต้นกำเนิดของรังสีภายในหรือใกล้ๆ กับก้อนมะเร็งแบบชั่วคราว โดยต้นกำเนิดของรังสีจะให้อัตราปริมาณรังสีขนาดสูง มักใช้รักษามะเร็งปากมดลูก มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม และมะเร็งต่อมลูกหมาก

 

การเลือกวิธีฝังแร่ แพทย์จะพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ เช่น ตำแหน่ง ขนาด และการแพร่กระจายของมะเร็ง เพื่อให้ได้วิธีการรักษาที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย และการฝังแร่กัมมันตรังสีอาจใช้เป็นการรักษาเพียงอย่างเดียวหรือร่วมกับการรักษาอื่นๆ เช่น การฉายรังสีภายนอก หรือการผ่าตัด
 

เรียบเรียงโดย นพ.อภิชาต พานิชชีวลักษณ์ แพทย์รังสีรักษา ศูนย์มะเร็งฮอไรซัน โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์

IMG
IMG
IMG
IMG

 

Posted by Bumrungrad International
CardioInsight เทคโนโลยีตรวจจับหัวใจเต้นผิดจังหวะ
ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ เป็นอาการที่หัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะตามธรรมชาติ ทำให้การสูบฉีดเลือดไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย
Posted by Bumrungrad International
May 02, 2017
comments
ดูแลตัวเองอย่างไร...หลังการใช้รังสีรักษาโรคมะเร็ง?
รังสีรักษาในโรคมะเร็ง เป็นการใช้รังสีตรงเข้าไปเพื่อหยุดยั้งการเจริญเติบโตและทำให้เซลล์มะเร็งตายไปในที่สุด
Posted by Bumrungrad International
April 25, 2017
comments
ไขความลับ.....โรคมะเร็งกับรังสีรักษา
เทคโนโลยีของรังสีรักษาพัฒนาให้ก้าวหน้าไปมาก ทำให้แพทย์กำหนดตำแหน่งของการรักษาได้แม่นยำ
Posted by Bumrungrad International
April 25, 2017
comments
การรักษามะเร็งต่อมลูกหมากด้วยวิธีรังสีรักษา
รังสีรักษา หรือ radiation therapy เป็นอีกวิธีหนึ่งที่แพทย์นิยมใช้ในการรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก
Posted by Bumrungrad International
April 24, 2017
comments
โรคเกี่ยวกับตา...ที่ไม่ควรมองข้าม
ลองมาดูกันว่าอาการใดเข้าข่ายมีปัญหาหรือเป็นโรคเกี่ยวกับดวงตาบ้าง
Posted by Bumrungrad International
April 04, 2017
comments
หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก (da Vinci Robot)
Da Vinci Robot ใช้ในการผ่าตัดรักษามะเร็งในอวัยวะต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมากที่ให้ผลดีมาก
Posted by Bumrungrad International
April 03, 2017
comments

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ