ผมร่วง (Hair Loss)
คำนิยาม
Scarring – ผมร่วงประเภทที่เซลล์รากผมถูกทำลาย ทำให้ผมร่วงอย่างถาวร โดยโรคที่เกี่ยวกับผิวหนังและเยื่อบุ (Cutaneous lupus erythematosus) และ เชื้อราที่หนังศีรษะ เป็นลักษณะที่พบได้บ่อยที่สุดของอาการผมร่วงแบบนี้ ซึ่งจะทำให้เกิดการสูญเสียผมอย่างถาวรตามมา
Non Scarring – ผมร่วงประเภทที่เซลล์รากผมยังไม่ถูกทำลาย อาการผมร่วงเป็นหย่อมวงกลมหรือวงรี (Alopecia areata) ก็จัดอยู่ในประเภทนี้ ซึ่งมักเกิดจากกระบวนการภูมิคุ้มกันของร่างกายที่ทำลายเซลล์รากผมของตนเอง และยังไม่ทราบว่ามีสาเหตุจากอะไร ผมร่วงในลักษณะนี้สามารถรักษาให้หายได้ เนื่องจากเซลล์รากผมยังไม่ถูกทำลายอย่างถาวร แต่หากปล่อยทิ้งไว้ ก็อาจพัฒนาไปสู่แบบ Scarring ได้
สาเหตุ
- ความเครียด ความเจ็บป่วยหรือการผ่าตัด การมีไข้เป็นเวลานาน การคลอดบุตร ภาวะเครียดทางจิตใจ การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว เป็นต้น
- ปัญหาเกี่ยวกับฮอร์โมน ภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนสูงหรือต่ำเกินไป
- ยาบางชนิด
- อาการแพ้ยา
- การฉายรังสี
- การติดเชื้อ เช่น การติดเชื้อรา ซิฟิลิส เอชไอวี เริม
- ระบบภูมิคุ้มกันผิดปกติ
- โรคทางผิวหนัง DLE และโรคทางภูมิคุ้มกัน SLE (Systemic and discoid lupus erythematosus)
- ภาวะโลหิตจาง
- เส้นผมถูกดึงรั้งแน่นเกินไป ด้วยการม้วนด้วยที่ม้วนผม การมัดผมหางม้า และการถักผมเปียติดหนังศีรษะ
- การบิดม้วนและดึงผมที่เกิดจากปัญหาทางจิตใจ
- ลักษณะที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม
ปัจจัยเสี่ยง
ประวัติครอบครัวที่มีศีรษะล้านหรือผมร่วง แก่ก่อนวัย (เป็นปัญหาศีรษะล้านของผู้ชายโดยเฉพาะ) การตั้งครรภ์ ความเครียด ภาวะโภชนาการต่ำ
อาการ
อาการของโรคนี้จะขึ้นอยู่กับประเภทของผมร่วง อาการที่พบส่วนใหญ่ก็คือ ผมร่วงกลางศีรษะ ผมบางและค่อยๆ หลุดร่วง รวมถึงมีอาการหลุดออกแค่การดึงเบาๆ ส่วนอาการปกติของผมร่วงเป็นหย่อมวงกลม (Alopecia Areata) ก็คือเส้นผมจะร่วงอย่างรวดเร็ว ผมจะหายไปเป็นวงกลมหรือรูปไข่ รวมทั้งอาจมีอาการของเล็บมือและเล็บเท้าเปราะแตกและปลี่ยนสีเป็นแนวยาวได้
การวินิจฉัยโรค
อาจจำเป็นต้องตรวจและทดสอบร่างกาย เช่น การดึงผม การนำผิวหนังบริเวณศีรษะไปตรวจ ตรวจการร่วงของขนในส่วนอื่นๆ ของร่างกาย และตรวจเลือดเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงของอาการผมร่วง
การรักษา
การรักษามีดังนี้
- การใช้ยาหรือแชมพูกำจัดเชื้อรา
- การฉีดเสตียรอยด์
- การปรับเปลี่ยนการดำเนินชีวิต เช่น นุ่มนวลกับผมของคุณมากขึ้น เรียนรู้และฝึกฝนควบคุมความเครียด
- การผ่าตัด
- การปลูกผม โดยการนำเส้นผมจากด้านหลังและด้านข้างของศีรษะ มาปลูกบนบริเวณที่ศีรษะล้าน
- การผ่าตัดเคลื่อนย้ายหนังศีรษะ โดยการตัดหนังศีรษะบริเวณที่ล้านออก แล้วดึงหนังศรีษะส่วนที่มีเส้นผมให้เข้ามาอยู่ใกล้กันมากขึ้น